Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 2019 yılından bu yana ilk kez Kuzey Kore'ye resmi bir ziyaret gerçekleştirmek üzere Pazartesi günü Pyongyang'a iniş yaptı. İki gün sürmesi planlanan ziyaret, Çin-Kuzey Kore ilişkilerinde yeni bir dönemin habercisi olarak değerlendiriliyor. Şi'nin ziyareti, Pyongyang yönetiminin uluslararası yaptırımlar altında ekonomik sıkıntılarla boğuştuğu ve nükleer müzakerelerin tıkandığı bir döneme denk geliyor.
Ziyaretin Arka Planı
Şi Cinping'in Kuzey Kore ziyareti, iki ülke arasındaki geleneksel müttefiklik bağlarının yeniden canlandırılması açısından büyük önem taşıyor. Çin ve Kuzey Kore arasındaki ilişkiler, Kore Savaşı'na (1950-1953) kadar uzanıyor ve o tarihten bu yana stratejik bir ortaklık olarak devam ediyor. Ancak son yıllarda Kuzey Kore'nin nükleer silah programı ve Çin'in bu konudaki tutumu, ikili ilişkilerde zaman zaman gerilimlere yol açmıştı. Ziyaret, Çin'in Kuzey Kore üzerindeki etkisini pekiştirme ve bölgesel istikrarı sağlama çabalarının bir parçası olarak görülüyor.
Son olarak 2019'da gerçekleşen ziyarette Şi, Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile bir araya gelmişti. O dönemdeki görüşmelerde ekonomik işbirliği ve nükleer konular ele alınmıştı. Ancak Covid-19 pandemisi nedeniyle iki lider arasındaki yüz yüze görüşmeler uzun bir süre kesintiye uğradı. Bu yeni ziyaret, pandemi sonrası dönemde Çin'in Kuzey Kore ile ilişkilerini yeniden canlandırma iradesini yansıtıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Şi'nin ziyareti, sadece ikili ilişkiler açısından değil, aynı zamanda bölgesel jeopolitik dengeler açısından da kritik bir önem taşıyor. Kuzey Kore, nükleer silah programı nedeniyle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından uygulanan yaptırımların hedefinde. Çin, bu yaptırımların bir kısmını desteklemekle birlikte, Kuzey Kore'nin tamamen çökmesini istemiyor ve Pyongyang yönetimiyle diyaloğu sürdürmeyi tercih ediyor. Ziyaret, Çin'in Kuzey Kore üzerindeki nüfuzunu yeniden tesis etme ve nükleer müzakerelerde arabulucu rolü oynama çabası olarak değerlendirilebilir.
Öte yandan bu ziyaret, ABD ve Güney Kore ile ilişkilerde yeni bir gerilim unsuru olabilir. ABD, Kuzey Kore'nin nükleer silahlardan arındırılması konusunda Çin'in daha fazla baskı yapmasını beklerken, Şi'nin ziyareti bu beklentileri boşa çıkarabilir. Güney Kore ise Pyongyang ile diyalog kanallarının açık kalmasını umuyor ancak Çin'in etkisinin artmasından endişe duyuyor. Ziyaretin, altılı görüşmeler gibi çok taraflı müzakerelere yeni bir ivme kazandırıp kazandırmayacağı merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin-Kuzey Kore ilişkilerindeki bu gelişme, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, küresel jeopolitik denge açısından dolaylı etkileri olabilir. Çin'in Kuzey Kore üzerindeki nüfuzunu artırması, ABD'nin Asya-Pasifik stratejisini ve NATO'nun doğu kanadındaki dengeleri etkileyebilir. Türkiye, Çin ile hem ikili ilişkilerini hem de Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki işbirliğini sürdürürken, Kuzey Kore'nin nükleer silahlanmasına karşı uluslararası toplumla aynı çizgide durmaktadır. Bu ziyaretin, BM Güvenlik Konseyi'ndeki dengeleri değiştirme potansiyeli, Türkiye'nin çok taraflı diplomasi anlayışı açısından yakından takip edilmelidir.
