Çin'in güneyindeki Guangxi Zhuang Özerk Bölgesi'nde tıp eğitiminin son yılına giren Huang Qiaoyuan, mezuniyetine bir yıl kala klinik hekimlik alanından ayrılmayı ve danışmanlık sektörüne geçmeyi düşünüyor. Beşinci sınıf klinik tıp öğrencisi olan Huang, başlangıçta mesleğe ilgiyle yöneldiğini ancak düşük ücret, aşırı iş yükü ve kariyer güvencesizliğinin kendisini bu karara ittiğini söylüyor. Onun hikâyesi, Çin'de genç tıp mezunlarının sağlık sektöründen uzaklaşmasının sembolü haline gelmiş durumda.
Düşük maaş ve güvencesiz istihdamın arka planı
Çin'deki asistan doktorlar ve yeni mezun klinisyenler, uzun yıllar süren eğitimlerinin ardından hem maddi hem de manevi tatmin bulmakta zorlanıyor. Ülke genelinde tıp eğitimi lisans düzeyinde beş yıl, uzmanlık eğitimi ise ek üç ila beş yıl sürüyor. Bu süreç boyunca öğrenciler genellikle hastanelerde stajyer veya asistan olarak görev yapıyor ancak aldıkları ücret, aynı yaştaki mühendislik veya finans mezunlarının çok altında kalıyor. Kamu hastanelerinde başlangıç maaşları aylık birkaç bin yuan seviyesinde seyrederken, büyükşehirlerdeki yaşam maliyeti göz önüne alındığında bu rakam geçim sınırının altında kalıyor.
Huang'ın yaşadığı ikilem, Çin'in sağlık sistemindeki yapısal sorunları gözler önüne seriyor. Artan hasta sayısı, sınırlı personel ve yoğun nöbet saatleri, genç hekimler üzerinde ciddi bir tükenmişlik baskısı oluşturuyor. Özellikle üçüncü basamak hastanelerde çalışan asistanlar, haftada 60 ila 80 saati bulan mesailerle karşı karşıya. Buna karşın maaş artışları sınırlı kalırken, mesleki gelişim ve uzmanlık eğitimi fırsatları da eşitsiz dağılıyor.
Son yıllarda Çin hükümeti sağlık sektöründe reformlara giderek hekim ücretlerinin iyileştirilmesi ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi yönünde adımlar atmış olsa da, sahadaki yansımalar sınırlı kaldı. Özellikle kırsal bölgelerde ve küçük şehirlerde görev yapan genç doktorlar, düşük maaş ve sınırlı kariyer olanakları nedeniyle meslekten ayrılmayı daha sık düşünüyor. Ülke genelinde hekim açığı giderek büyürken, tıp fakültelerine olan ilginin azalması da dikkat çekiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Çin'in yaşadığı hekim krizi, yalnızca Asya-Pasifik bölgesiyle sınırlı değil. Dünya genelinde birçok ülke, sağlık çalışanlarının düşük ücret ve ağır çalışma koşulları nedeniyle sektörden uzaklaşması sorunuyla karşı karşıya. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2030 yılına kadar küresel sağlık iş gücü açığının 10 milyon kişiyi aşması bekleniyor. Çin gibi hızlı yaşlanan nüfusa sahip ülkelerde bu açık daha da kritik hale geliyor.
Çin'de 60 yaş üstü nüfusun 2035'te 400 milyonu aşması öngörülüyor. Artan kronik hastalık yükü ve yaşlı bakım ihtiyacı, sağlık sistemine olan talebi her geçen yıl artırıyor. Buna karşın genç hekimlerin sektörden ayrılması, sistemin sürdürülebilirliğini tehlikeye atıyor. Uzmanlar, bu durumun yalnızca sağlık hizmetlerinin kalitesini düşürmekle kalmayıp aynı zamanda hasta güvenliğini de riske attığını belirtiyor.
Huang gibi gençlerin danışmanlık, teknoloji veya finans gibi alanlara yönelmesi, Çin'in nitelikli iş gücü kaybını da beraberinde getiriyor. Tıp eğitimine yapılan yatırımların karşılıksız kalması, ülke ekonomisi için uzun vadeli bir verimlilik sorunu oluşturuyor. Öte yandan bu eğilim, sağlık turizmi ve uzaktan sağlık hizmetleri gibi alternatif sektörlerin büyümesini de tetikleyebilir.
Çin'in sağlık politikaları, küresel ölçekte birçok gelişmekte olan ülke için örnek teşkil ediyor. Ancak genç hekim istihdamındaki bu erozyon, Pekin'in sağlık reformlarının etkinliğini sorgulatıyor. Uzmanlar, ücret iyileştirmelerinin yanı sıra çalışma saatlerinin düzenlenmesi, kariyer basamaklarının şeffaflaştırılması ve mesleki saygınlığın artırılması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'deki asistan doktorların yaşadığı sorunlar, Türkiye'nin sağlık iş gücü politikaları açısından da uyarıcı nitelikte. Türkiye'de hekim maaşları son yıllarda artırılmış olsa da özellikle asistan hekimler ve yeni mezunlar benzer şekilde düşük ücret, ağır nöbet koşulları ve güvencesiz istihdam sorunlarıyla mücadele ediyor. Beyin göçü, Türkiye'nin de uzun süredir gündeminde. Çin örneği, genç sağlık çalışanlarını kaybetmenin yalnızca bir ülkenin sağlık sistemini değil, aynı zamanda ekonomik verimliliğini ve toplumsal refahını da zayıflattığını gösteriyor. Türkiye için bu gelişme, sağlık reformlarının sürdürülebilirliği ve hekim istihdamının iyileştirilmesi konusunda karşılaştırmalı bir ders sunuyor.
