Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Lübnan'daki BM Geçici Görev Gücü'nün (UNIFIL) yetkisinin yıl sonunda sona ermesinin ardından ülkede bir BM varlığının devam etmesi gerektiğini vurgulayarak Güvenlik Konseyi üyelerine bir mektup gönderdi. Mektupta, UNIFIL'in geleceği için bir dizi seçenek sunan Guterres, Lübnan'ın istikrarı ve güvenliği açısından uluslararası toplumun varlığının kritik önem taşıdığını belirtti.
UNIFIL'in bugünkü durumu ve karşılaşılan zorluklar
1978 yılında kurulan UNIFIL, İsrail'in Lübnan'ı işgalinin ardından bölgeye barış getirmek amacıyla oluşturulmuştu. Görev süresi boyunca birçok kez uzatılan ve genişletilen UNIFIL, 2006 Lübnan Savaşı'ndan sonra önemli ölçüde güçlendirildi. Şu anda yaklaşık 10 bin askeri personelden oluşan güç, Lübnan'ın güneyinde Litani Nehri ile Mavi Hat arasındaki bölgede konuşlanmış durumda.
Ancak son yıllarda UNIFIL'in etkinliği sorgulanmaya başlandı. Hizbullah'ın bölgedeki varlığı ve İsrail ile Lübnan arasındaki deniz sınırı anlaşmazlığı gibi konular, barış gücünün karşı karşıya olduğu zorlukları artırıyor. Ayrıca Lübnan'ın derinleşen ekonomik krizi ve siyasi istikrarsızlığı, BM'nin ülkedeki varlığının geleceğini daha da karmaşık hale getiriyor. Guterres'in mektubunda, UNIFIL'in yetki süresinin sona ermesi durumunda Lübnan'da bir güvenlik boşluğu oluşabileceği ve bunun bölgesel istikrarı tehdit edebileceği uyarısında bulunuldu.
Seçenekler ve uluslararası toplumun tutumu
Guterres'in Güvenlik Konseyi'ne sunduğu seçenekler arasında UNIFIL'in mevcut haliyle yetkisinin uzatılması, daha küçük bir gözlemci misyonu oluşturulması ya da tamamen farklı bir BM yapılanmasına gidilmesi gibi alternatifler yer alıyor. BM yetkilileri, Lübnan hükümeti ve Hizbullah'ın da dahil olduğu bazı tarafların UNIFIL'in devamını desteklediğini, ancak İsrail'in daha etkin bir güç istediğini belirtiyor. ABD ve Fransa gibi Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri, bölgede bir BM varlığının sürdürülmesinden yana. Ancak Çin ve Rusya'nın, BM barış gücü operasyonlarının maliyetine dikkat çekerek daha sınırlı bir misyonu tercih edebileceği ifade ediliyor. Kararın önümüzdeki aylarda yapılacak müzakerelerle netleşmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'daki BM varlığının geleceği, Türkiye'nin bölgesel güvenlik politikaları açısından yakından takip edilmesi gereken bir konudur. Türkiye, UNIFIL'e geçmişte askeri personel katkısında bulunmuş ve Lübnan'ın istikrarını kendi güvenliği için önemli görmüştür. Özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji keşifleri ve deniz yetki alanları tartışmalarının yaşandığı bir dönemde, Lübnan'da bir güç boşluğu oluşması bölgesel dengeleri etkileyebilir. Türkiye, BM'nin Lübnan'daki varlığının sürmesini desteklemekle birlikte, bu varlığın Hizbullah gibi aktörleri dengelemesini ve Lübnan'ın egemenliğini güçlendirmesini beklemektedir. Ayrıca Türkiye'nin Lübnan ile tarihi ve kültürel bağları, bu ülkedeki gelişmelerin Ankara tarafından dikkatle izlenmesini gerektirmektedir.
