Somaliland'ın Berbera Limanı, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki jeopolitik rekabette kilit bir rol oynuyor. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) liderliğindeki yatırımlarla modernize edilen liman, bölgesel ticaret yollarını ve askeri dengeleri etkiliyor. Somaliland, 1991'de bağımsızlığını ilan etmesine rağmen uluslararası alanda tanınmıyor; ancak stratejik konumu sayesinde küresel ve bölgesel güçlerin ilgisini çekiyor.
Berbera Limanı'nın Stratejik Önemi
Berbera Limanı, Kızıldeniz'in güney girişinde, Aden Körfezi kıyısında yer alıyor. Bu konum, limanı hem ticari hem de askeri açıdan değerli kılıyor. Özellikle BAE, 2017'de limanın işletmesini 30 yıllığına devralarak büyük bir yatırım yaptı. Bu anlaşma kapsamında limanın kapasitesi artırıldı ve bir askeri üs inşa edildi. BAE, burada kurduğu üs ile Yemen'deki operasyonlarını destekliyor ve Kızıldeniz'deki etkinliğini artırıyor.
Liman aynı zamanda Etiyopya için hayati bir ticaret kapısı. Etiyopya, denize kıyısı olmayan bir ülke ve dış ticaretinin büyük bir kısmını Berbera üzerinden gerçekleştiriyor. 2018'de Etiyopya, limanda %19 hisse satın alarak ortak oldu. Bu ortaklık, Etiyopya'nın deniz erişimini güvence altına almayı amaçlıyor. Ancak Etiyopya'nın Eritre ile yaşadığı sınır sorunları ve iç çatışmalar, limanın kullanımını zaman zaman sekteye uğratıyor.
Kızıldeniz'deki Güç Mücadelesi
Kızıldeniz, son yıllarda küresel güçlerin rekabet alanı haline geldi. Çin, ABD, Rusya ve bölgesel aktörler (BAE, Suudi Arabistan, Türkiye, Mısır) bölgede nüfuz kurmaya çalışıyor. Berbera Limanı, bu rekabette önemli bir koz. BAE'nin limandaki varlığı, Suudi Arabistan ve Mısır ile ittifakını güçlendirirken, Katar ve Türkiye gibi rakiplerin bölgedeki etkisini dengelemeyi hedefliyor.
Öte yandan, Somaliland'ın bağımsızlık talebi ve Somali ile yaşadığı anlaşmazlıklar, limanın geleceğini belirsizleştiriyor. Somali, Berbera'yı kendi toprağı olarak görüyor ve BAE'nin yatırımlarını protesto ediyor. Ancak Somaliland, liman sayesinde ekonomik ve siyasi kazanç elde ediyor. 2021'de yapılan seçimlerde Somaliland halkı, limanın getirdiği refahı ve uluslararası tanınma umudunu yansıtan bir tercih yaptı.
Limanın askeri boyutu da dikkat çekici. BAE, burada insansız hava araçları ve deniz unsurları konuşlandırarak Yemen'deki Husilere karşı operasyonlar yürütüyor. Ayrıca, ABD ve diğer Batılı ülkeler, Somaliland'da açılan temsilciliklerle limanı izliyor. 2022'de ABD, Somaliland'a bir diplomatik temsilci atayarak bölgedeki varlığını artırdı. Bu adım, Berbera'nın küresel ölçekte ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Kızıldeniz ve Doğu Afrika'da etkinliğini artırmaya çalışıyor. Berbera Limanı'ndaki BAE varlığı, Türkiye'nin bölgesel dengelerdeki konumunu etkileyebilir. Türkiye, Somali'deki askeri üssü ve Katar ile ittifakı üzerinden bölgede nüfuz sahibi. Ancak BAE'nin Berbera'daki üssü, Türkiye'nin Kızıldeniz'deki hareket alanını sınırlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Cibuti ve Sudan'daki yatırımları, Berbera'nın ticari potansiyeliyle rekabet edebilir. Türkiye, Somaliland ile doğrudan ilişki kurmaktan kaçınıyor; ancak limanın stratejik değeri, Ankara'nın bölgesel politikalarını gözden geçirmesine yol açabilir.
