İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapattıktan sonra şimdi de Bab el-Mandeb Boğazı'nı kapatma tehdidi, küresel enerji piyasalarında yeni bir kriz dalgasına yol açma potansiyeli taşıyor. Yemen açıklarında, Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasında bulunan bu stratejik su yolu, uluslararası deniz ticaretinin can damarlarından biri. İran'ın bu bölgede gerçekleştireceği herhangi bir saldırı, Ortadoğu'nun iki ana petrol ihracat rotasını aynı anda felç edebilir.
Gelişmenin Arka Planı: İran'ın Stratejik Hamleleri
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ndeki petrol üreticileri için hayati bir çıkış noktasıyken, Bab el-Mandeb ise Süveyş Kanalı'na giden yol üzerinde kritik bir geçiş noktası. İran'ın bu iki boğazı da tehdit altına alması, küresel petrol arzının büyük bir bölümünü riske atıyor. Uzmanlar, Tahran'ın bu hamlesinin, Yemen'deki Husilerle olan bağlantısı sayesinde mümkün olduğunu belirtiyor. İran destekli Husiler, Bab el-Mandeb bölgesinde mayınlama ve füze saldırıları yapabilecek kapasiteye sahip.
İran'ın bu tehditleri, nükleer müzakerelerde elini güçlendirme ve bölgesel nüfuzunu pekiştirme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Daha önce defalarca Hürmüz Boğazı'nı kapatmakla tehdit eden Tahran, şimdi de Bab el-Mandeb'i hedef alarak baskıyı artırmayı hedefliyor. Bu durum, özellikle Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkelerinin enerji güvenliğini doğrudan tehdit ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Petrol Piyasaları ve Jeopolitik Dengeler
Bab el-Mandeb Boğazı'nın kapatılması, günde yaklaşık 4-5 milyon varil petrolün taşınmasını engelleyebilir. Bu da küresel petrol fiyatlarında ani bir sıçramaya yol açabilir. Uzmanlar, böyle bir senaryoda petrol varil başına fiyatın 120 dolar seviyesine çıkabileceğini öngörüyor. Ayrıca, Asya ve Avrupa arasındaki deniz ticaretinde önemli bir daralma yaşanabilir.
ABD ve müttefikleri, bu tür bir tehdide karşı deniz güvenliği operasyonlarını artırma kararı aldı ancak İran'ın asimetrik savaş taktikleri, konvansiyonel caydırıcılığı zorlaştırıyor. Yemen'deki Husiler, İran'dan aldıkları insansız hava araçları ve füzelerle ticari gemileri hedef alma konusunda deneyim kazandı. Bu, sadece petrol ithalatçılarını değil, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerini de tehdit eden bir gelişme.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bab el-Mandeb'deki olası bir kriz, Türkiye'yi doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bir kısmını ithal ediyor ve bu ithalatın önemli bir bölümü Basra Körfezi ülkelerinden sağlanıyor. Hürmüz ve Bab el-Mandeb boğazlarının kapanması, Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırarak cari açığını daha da büyütebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Akdeniz'deki enerji merkezi olma hedefleri doğrultusunda, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı üzerinden gelen LNG ve petrol sevkiyatları da kesintiye uğrayabilir. Jeopolitik olarak, İran'ın bu tür bir hamlesi, bölgede Türkiye'nin de dahil olduğu bir güç dengesi arayışını zorunlu kılıyor. Ankara, enerji güvenliği için alternatif rotalar ve kaynaklar geliştirmek zorunda kalabilir.
