Brezilya'da Ekim ayında yapılması planlanan genel seçimler öncesinde açıklanan son anket, mevcut Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva'nın olası bir ikinci turda rakibi Senatör Flavio Bolsonaro'ya karşı avantajını artırdığını ortaya koydu. CNT/MDA araştırma şirketi tarafından 16 Haziran'da yayımlanan verilere göre, Lula'nın oy oranındaki yükseliş, seçim yarışının kaderini belirleyebilecek kritik bir gösterge olarak değerlendiriliyor. Ankete katılan seçmenlerin yüzde 44,2'si Lula'yı desteklerken, Flavio Bolsonaro yüzde 34,8'de kaldı. Bu fark, bir önceki ankete göre Lula lehine 1,5 puanlık bir artışa işaret ediyor. Brezilya'da seçim sistemine göre, hiçbir aday ilk turda yüzde 50'yi geçemezse, en çok oy alan iki aday ikinci tura kalıyor. Bu senaryoda Lula ve Flavio Bolsonaro'nun karşı karşıya gelmesi bekleniyor.
Ankette Lula'nın yükselişi ve arka planı
CNT/MDA'nın 12-15 Haziran tarihleri arasında 2.002 seçmenle yaptığı anket, Lula'nın popülaritesindeki artışın temel nedenleri arasında ekonomik iyileşme ve sosyal programlara yapılan vurgu gösteriliyor. Lula, başkanlık döneminde uyguladığı "Bolsa Familia" gibi sosyal yardım programlarıyla alt gelir gruplarının desteğini kazanmıştı. Flavio Bolsonaro ise, babası Jair Bolsonaro'nun eski başkan olmasının etkisiyle muhafazakar seçmen tabanını koruyor. Ancak Lula'nın son dönemde iklim politikaları ve yabancı yatırım çekme vaatleriyle orta sınıf seçmenler arasında da destek bulduğu belirtiliyor. Anketteki bir diğer dikkat çekici veri, kararsız seçmen oranının yüzde 12,2'ye düşmesi. Bu durum, seçmenlerin büyük ölçüde kararını verdiğini ve kalan sürede radikal değişimlerin zor olduğunu gösteriyor.
Brezilya'da seçim kampanyaları, özellikle Amazon yağmur ormanlarının korunması, ekonomik eşitsizlik ve yolsuzlukla mücadele gibi konular etrafında şekilleniyor. Lula, çevre politikaları konusunda daha iddialı bir duruş sergilerken, Flavio Bolsonaro güvenlik ve dini değerler vurgusu yapıyor. Uzmanlar, ikinci tur senaryosunda Lula'nın mevcut avantajını korumak için kırsal bölgelerdeki oy potansiyelini artırması gerektiğini belirtiyor. Anketlerin güvenilirliği konusunda ise Brezilya'da daha önce yaşanan anket fiyaskoları hatırlatılıyor. 2022 seçimlerinde birçok anket, Lula'yı önde göstermiş ancak Jair Bolsonaro beklenenden yüksek oy almıştı. Bu nedenle mevcut anketlerin de dikkatle yorumlanması gerektiği ifade ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Brezilya, Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi ve BRICS üyesi olarak küresel siyasette önemli bir aktör. Lula'nın seçilmesi durumunda, ülkenin Çin ve Rusya ile ilişkileri yeniden şekillenebilir. Lula, önceki döneminde BRICS'in genişlemesini desteklemiş ve ABD'ye mesafeli durmuştu. Öte yandan, Flavio Bolsonaro'nun zaferi, Brezilya'nın daha Batı yanlısı bir dış politika izlemesine yol açabilir. Bu durum, özellikle enerji ve tarım ticaretinde ABD ve Avrupa Birliği ile yakınlaşma anlamına gelebilir. Küresel iklim müzakerelerinde de Brezilya'nın tutumu belirleyici olacak. Lula, Amazon'un korunmasına yönelik taahhütler verirken, Bolsonaro kanadı daha fazla tarımsal genişlemeden yana. Bu nedenle seçim sonucu, küresel çevre politikalarını doğrudan etkileyecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya seçimleri, Türkiye açısından doğrudan bir etki yaratmasa da dolaylı sonuçlar doğurabilir. Brezilya, Türkiye'nin Latin Amerika'daki en büyük ticaret ortaklarından biridir ve iki ülke arasında tarım, savunma sanayi ve enerji alanlarında işbirliği potansiyeli bulunmaktadır. Lula'nın yeniden seçilmesi, Brezilya'nın BRICS platformunda daha aktif rol almasına ve Türkiye gibi yükselen piyasalarla bağlarını güçlendirmesine yol açabilir. Öte yandan, Flavio Bolsonaro'nun başkanlığı, Brezilya'nın ABD ile ilişkilerini derinleştireceğinden, Türkiye'nin Brezilya ile ticaretinde ABD rekabeti artabilir. Ayrıca, iki ülke de savunma sanayinde yerli üretime önem verdiği için olası işbirliği fırsatları göz ardı edilmemelidir. Sonuç olarak, Brezilya'daki seçimler, küresel güç dengeleri içinde Türkiye'nin manevra alanını etkileyebilecek bir faktördür.
