Hindistan sivil havacılık yetkilileri, Air India uçağının geçen yıl Kerala’nın Kozhikode kentinde meydana gelen ölümcül kazasına ilişkin nihai raporun, uçağın motorlarının henüz tam olarak incelenememesi nedeniyle ertelendiğini duyurdu. 7 Ağustos 2020’de Dubai’den kalkan Air India Express’in 1344 sefer sayılı Boeing 737-800 tipi uçağı, Kozhikode Uluslararası Havalimanı’na iniş sırasında pistten çıkarak yaklaşık 10 metre yükseklikten vadiye düşmüştü. Kazada 158 kişi hayatını kaybetmiş, 16 kişi yaralanmıştı. Soruşturma komisyonu, motorun teknik detaylarının çözülmesinin beklenenden uzun sürdüğünü belirtti.
Soruşturma süreci ve motor incelemesinde yaşanan gecikme
Hindistan Uçak Kaza Soruşturma Bürosu (AAIB) tarafından yürütülen incelemelerde, uçağın sağ motorunun iniş sırasında arızalandığı tespit edilmişti. Ancak motorun tam olarak neden çalışmadığına dair bulgular, parçaların ileri düzeyde metalürjik ve yapısal testlere tabi tutulmasını gerektirdi. Yetkililer, motorun fan kanatlarının kırılma şekli ve olası yabancı cisim hasarı (FOD) ihtimalinin araştırıldığını aktardı. Pandemi koşullarında laboratuvar kapasitesinin kısıtlı olması ve uzman ekiplerin yoğunluğu, raporun hazırlanmasını geciktirdi. AAIB, raporun önümüzdeki aylarda tamamlanmasını bekliyor.
Kazanın hemen ardından yayımlanan ön raporda, uçağın aşırı yağışlı havada ve kaygan pistte iniş yapmaya çalıştığı, pilotların isteğe bağlı olarak daha güvenli bir alternatif havalimanına yönelmediği belirtilmişti. Uçağın iki tekerleğinin de pistten çıktığı ve ters itiş sisteminin (thrust reverser) devre dışı kaldığı kaydedilmişti. Soruşturma ayrıca, kaptan pilotun deneyimine rağmen yanlış kararların alındığını göstermişti.
Bölgesel ve küresel boyut: Havacılık güvenliği ve Boeing’in sorumluluğu
Bu kaza, özellikle gelişmekte olan ülkelerde havalimanı altyapısının yetersizliği ve uçak bakım süreçlerindeki aksaklıklar nedeniyle havacılık güvenliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Boeing 737 NG serisi, daha önce de Endonezya ve Etiyopya’da meydana gelen 737 MAX kazalarıyla gündeme gelmişti. Air India kazası, Boeing’in motor sistemlerindeki olası tasarım kusurlarının yeniden sorgulanmasına yol açtı. Ancak Boeing, kazanın pilot hatası ve kötü hava koşullarından kaynaklandığını savundu. Hindistan Sivil Havacılık Bakanlığı, kaza sonrası tüm havalimanlarında pist güvenlik standartlarını artırdı ve pilot eğitimlerini sıkılaştırdı. Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) de konuyu yakından takip ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Air India kazasının motor incelemesindeki gecikme, Türkiye'nin güçlü havacılık sektörü ve uçak bakım firmaları (Turkish Technic, MNG Technic vb.) için iki önemli ders içeriyor. İlk olarak, gelişmiş motor test laboratuvarlarına yatırım yapılması, bu tür gecikmelerin önüne geçebilir. İkincisi, Türkiye'nin Hindistan ile artan ticari ve diplomatik ilişkileri kapsamında, havacılık alanında bilgi paylaşımı ve ortak soruşturma protokolleri geliştirilebilir. Ayrıca, bu kaza küresel havacılıkta bakım standartlarının önemini hatırlatırken, Türkiye'deki düşük maliyetli taşıyıcıların (Pegasus, AJet) emniyet sicili açısından da dolaylı bir uyarı niteliği taşıyor.
