ABD'nin Maryland eyaletinde küçük bir kanatlı çiftliği işleten Joshua Beebe, bir sabah tavuklarının çoğunu cansız bulduğunda hayatının en zor kararını vermek zorunda kaldı: kalan 200 hayvanı da itlaf ettirmek. Kuş gribi salgını, küçük ölçekli aile işletmelerini vururken, Beebe'nin yaşadıkları sektördeki kırılganlığı gözler önüne seriyor.
Gelişmenin arka planı
Joshua Beebe, her güne çiftliğine giren tüm araçların lastiklerini yıkayarak başlıyordu. "Onları püskürtüp fırçalıyoruz, sonra çamaşır suyuyla temizliyoruz" diyen Beebe, bu önlemlere rağmen virüsün çiftliğine sızmasını engelleyemedi. ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) verilerine göre, 2024'ün başından bu yana 50'den fazla eyalette milyonlarca kanatlı hayvan kuş gribi nedeniyle itlaf edildi.
Küçük çiftlikler, büyük endüstriyel işletmelere kıyasla çok daha katı kurallarla karşı karşıya. Beebe gibi üreticiler, sürülerini korumak için pahalı biyogüvenlik önlemleri almak zorunda; ancak tek bir enfeksiyon vakası bile tüm işletmenin çökmesine yetiyor. "Sessizlik en kötüsüydü" diyen Beebe, sürünün ardı ardına ölmeye başladığı anı anlatırken, çiftçinin duygusal ve mali çöküşünü dile getiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kuş gribi, yalnızca ABD'de değil, Avrupa ve Asya'da da kanatlı sektörünü tehdit ediyor. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH), yüksek patojeniteli kuş gribi H5N1'in küresel yayılımının endişe verici olduğunu vurguluyor. Virüs, göçmen kuşlar aracılığıyla kıtalar arasında taşınırken, aşı çalışmaları ise ulusal ve ticari engeller nedeniyle yavaş ilerliyor.
Büyük ölçekli ticari işletmeler, salgın durumunda devlet tazminatlarıyla ayakta kalabilirken, küçük aile çiftlikleri için bu bir lüks. USDA'nın sağladığı maddi destek genellikle hayvan başına düşük bir tazminatla sınırlı ve işletmenin yeniden yapılanması için yetersiz kalıyor. Beebe'nin çiftliği, enfekte olmayan hayvanları da içeren geniş itlaf operasyonunun ardından şimdi yeniden faaliyete geçmek için izin bekliyor. Ancak bu süreç, kaybedilen gelirin yerini alacak kadar hızlı işlemiyor. Tüketici fiyatları artarken, küçük üreticilerin pazardan silinme riski, gıda güvenliği açısından da bir soru işareti yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu haber, Türkiye'nin kanatlı sektörü için de önemli dersler içeriyor. Türkiye, dünyanın önde gelen tavuk üreticileri arasında yer alıyor ve kuş gribi salgınlarına karşı hassas bir bölgede bulunuyor. Özellikle göçmen kuşlar üzerinden virüsün Türkiye'ye sıçrama riski devam ediyor. Küçük üreticilerin korunması için devlet desteklerinin ve biyogüvenlik altyapısının güçlendirilmesi, sektörün sürdürülebilirliği ve gıda güvenliği açısından kritik önem taşıyor. ABD'deki bu örnek, erken uyarı sistemleri ve hızlı müdahale mekanizmalarının ne kadar hayati olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
