TAYBEH, Batı Şeria/ Kudüs, 18 Ekim - ABD'li diplomatlar Pazar günü, işgal altındaki Batı Şeria'da bulunan Hristiyan Filistin kasabası Taybeh'i ziyaret etti. Ziyaret, önceki iki gün içinde militan İsrailli yerleşimcilerin Avrupalı diplomatlara ve Amerikalı bir foto muhabirine yönelik saldırılarının ardından gerçekleşti. Olaylar, bölgede artan gerilimi ve yerleşimci şiddetinin uluslararası diplomatları hedef alacak boyuta ulaştığını gösteriyor.
Olayın arka planı: Yerleşimci saldırıları ve diplomatik tepki
Batı Şeria'nın Ramallah kenti yakınlarındaki Taybeh, Filistin topraklarındaki az sayıdaki Hristiyan yerleşiminden biri olarak biliniyor. ABD'li diplomatların ziyareti, bölgede son 48 saatte yaşanan ve uluslararası kamuoyunda yankı uyandıran saldırıların hemen ardından geldi. İsrailli yerleşimciler, Cuma günü Avrupalı diplomatlardan oluşan bir heyete ve Amerikalı bir foto muhabirine saldırmış, olayda yaralananlar olduğu bildirilmişti. Saldırılar, Filistin topraklarında görev yapan yabancı gazeteciler ve diplomatlar için artan güvenlik risklerini gözler önüne serdi.
ABD yönetimi, olayın ardından İsrail hükümetine yönelik eleştirilerini dile getirirken, diplomatik kanallar üzerinden tansiyonu düşürme çabası içinde. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, yaptığı açıklamada, "İsrailli yetkililerden bu tür saldırıları kınamasını ve failleri adalet önüne çıkarmasını bekliyoruz" ifadelerini kullandı. Ancak İsrail tarafından henüz resmi bir açıklama gelmedi. Filistin yönetimi ise uluslararası toplumu, yerleşimci şiddetine karşı daha etkili önlemler almaya çağırdı.
Taybeh ziyareti sırasında ABD'li diplomatlar, yerel yetkililerle ve sivil toplum temsilcileriyle görüştü. Görüşmelerde, bölgedeki güvenlik durumu, yerleşimci saldırıları ve Filistinli ailelerin karşılaştığı zorluklar ele alındı. Diplomatlar ayrıca, geçtiğimiz günlerde saldırıya uğrayan gazeteci ve diplomatların durumu hakkında bilgi aldı. Ziyaret, ABD'nin bölgedeki Filistinli topluluklara verdiği desteğin bir göstergesi olarak yorumlandı.
Bölgesel ve küresel boyut: Artan yerleşimci şiddeti ve uluslararası hukuk
İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşimci faaliyetleri, uluslararası hukuka göre yasadışı kabul ediliyor. Ancak son yıllarda yerleşimci şiddeti, özellikle aşırı sağcı grupların etkisiyle belirgin şekilde arttı. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2023 yılında Filistinlilere yönelik yerleşimci saldırılarında rekor seviyeye ulaşıldı. Bu saldırılar, sadece Filistinlileri değil, bölgede görev yapan uluslararası personeli de hedef alıyor. Avrupa Birliği ve ABD, yerleşimci şiddetini defalarca kınadı, ancak etkili bir yaptırım mekanizması oluşturulamadı.
Olayın bir diğer önemli boyutu, ABD'nin İsrail ile ilişkilerindeki dengeler. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, İsrail'e yönelik eleştirilerini artırmakla birlikte, askeri ve diplomatik desteğini sürdürüyor. Ancak Amerikalı bir gazetecinin saldırıya uğraması, Washington'da tepkilere yol açtı. Kongre'deki bazı üyeler, İsrail'e yapılan yardımların gözden geçirilmesi çağrısında bulundu. Uzmanlar, bu tür olayların ABD-İsrail ilişkilerinde soğuk rüzgarlar estirebileceğini belirtiyor.
Uluslararası kamuoyu, Filistin-İsrail çatışmasında adil bir çözüm için çağrılarını yineliyor. Ancak yerleşimci şiddeti, iki devletli çözümü daha da zorlaştırıyor. Taybeh gibi Hristiyan kasabaları, hem dini hem de kültürel açıdan önem taşıyor ve bu tür ziyaretler, uluslararası toplumun Filistinlilere yönelik desteğini göstermesi açısından sembolik bir anlam taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin meselesinde tarihsel olarak Filistinlilerin yanında yer almış ve İsrail'in yerleşimci politikalarını uluslararası platformlarda sürekli eleştirmiştir. Son olay, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik girişimlerini ve insani yardım çabalarını yeniden gündeme getirebilir. Türkiye, İslam İşbirliği Teşkilatı ve BM çatısı altında yerleşimci şiddetine karşı ortak bir tutum geliştirilmesi için çağrıda bulunabilir. Ayrıca, ABD'nin tutumundaki değişiklik, Türkiye'nin ABD ile İsrail-Filistin konusundaki diyaloğunu etkileyebilir. Bölgede artan istikrarsızlık, Türkiye'nin güvenlik kaygılarını da artırıyor; zira Filistin'deki gerilim, Doğu Akdeniz ve Ortadoğu'da daha geniş çaplı bir tırmanmaya yol açabilir. Türkiye, diplomatik kanalları kullanarak taraflar arasında denge kurmaya ve insani durumun iyileştirilmesine odaklanmalı.
