İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yıllık zeytin hasadı sırasında Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik son dönemdeki aşırıcı saldırılara ilişkin anlatımları hafife alırken, ABD yönetimi söz konusu saldırıları kınadı. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinli sivillere yönelik şiddet olaylarından duyulan endişeyi dile getirerek, İsrail hükümetine bu tür eylemleri önleme ve failleri adalet önüne çıkarma çağrısında bulundu. Netanyahu ise yaptığı açıklamada, saldırı anlatımlarının abartılı olduğunu savunarak, İsrail güvenlik güçlerinin bölgede düzeni sağlamak için gerekli adımları attığını öne sürdü.
Zeytin hasadı döneminde artan şiddet
Batı Şeria'da her yıl Ekim-Kasım aylarında yapılan zeytin hasadı, Filistinli çiftçiler ile İsrailli yerleşimciler arasında gerginliğin tırmandığı bir dönem olarak biliniyor. Bu yıl da hasat sırasında Filistinli köylülere yönelik taşlı, sopalı ve silahlı saldırılar ile ağaçların yakılması gibi olaylar rapor edildi. Görgü tanıkları ve Filistinli yetkililer, İsrail güvenlik güçlerinin çoğu zaman olaylara müdahale etmediğini veya yerleşimcileri koruduğunu iddia ediyor. İsrail ordusu ise bölgede görev yapan askerlerin şiddet olaylarını önlemek için çaba gösterdiğini, ancak geniş bir alanda kontrol sağlamanın zor olduğunu belirtiyor.
Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre, son bir ayda Batı Şeria'da en az 10 Filistinli saldırılar sonucu yaralandı, yüzlerce zeytin ağacı tahrip edildi. Uluslararası insan hakları örgütleri, yerleşimci şiddetinin sistematik bir hal aldığını ve cezasızlık ortamının bu durumu körüklediğini vurguluyor. BM Orta Doğu Barış Süreci Özel Koordinatörü Tor Wennesland, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, "Batı Şeria'daki şiddet döngüsü derhal durdurulmalı" diyerek taraflara itidal çağrısında bulundu.
ABD'nin tutumu ve İsrail iç siyaseti
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Ned Price, düzenlediği basın toplantısında, "Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik aşırıcı saldırıları kınıyoruz. İsrail hükümetinden bu tür eylemleri önlemesini ve failleri yargı önüne çıkarmasını bekliyoruz" ifadelerini kullandı. ABD'nin bu açıklaması, Washington'un son dönemde yerleşimci şiddeti konusunda İsrail'e yönelik eleştirilerini artırdığını gösteriyor. Geçtiğimiz ay ABD, Batı Şeria'da şiddet olaylarına karışan aşırıcı yerleşimcilere vize kısıtlaması getireceğini duyurmuştu.
Netanyahu ise kabine toplantısında yaptığı konuşmada, "Batı Şeria'daki olaylarla ilgili anlatımların çoğu tek taraflı ve abartılı. İsrail ordusu ve polisi bölgede asayişi sağlamak için gece gündüz çalışıyor. Hiçbir şiddet eylemine göz yummayacağız" dedi. Netanyahu'nun bu açıklamaları, koalisyon hükümetindeki aşırı sağcı ortaklarını memnun etme çabası olarak yorumlanıyor. Hükümette yer alan dini Siyonist partiler, yerleşimcilerin haklarını savunuyor ve Filistinlilere yönelik sert önlemler alınmasını istiyor.
İsrail iç siyasetinde Netanyahu, yargı reformu protestoları ve koalisyon ortaklarının baskısı arasında sıkışmış durumda. Batı Şeria'daki şiddet olaylarına ilişkin tutumu, hem uluslararası müttefikleri hem de iç kamuoyundaki farklı kesimleri zora sokuyor. Ana muhalefet lideri Yair Lapid, Netanyahu'yu "yerleşimci şiddetini görmezden gelmekle" suçladı.
Uluslararası tepkiler ve bölgesel gerilim
Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, Batı Şeria'daki şiddetten duyduğu endişeyi dile getirerek, İsrail'i uluslararası hukuka uymaya çağırdı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde geçtiğimiz hafta yapılan kapalı oturumda, bazı üyeler yerleşimci şiddetini kınayan bir bildiri yayınlanmasını istedi, ancak ABD'nin çekinceleri nedeniyle ortak açıklama yapılamadı. Filistin yönetimi, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne yerleşimci şiddetiyle ilgili yeni deliller sunduğunu açıkladı.
Bölgede tansiyonun yükselmesi, Gazze'deki ateşkes görüşmelerini de olumsuz etkiliyor. Hamas, Batı Şeria'daki saldırıları kınayarak Filistinlileri direnişe çağırdı. İsrail ordusu ise Batı Şeria'da artan saldırılar nedeniyle ek birlikler konuşlandırdığını duyurdu. Analistler, zeytin hasadı döneminin sona ermesiyle şiddetin azalabileceğini, ancak yerleşimci şiddetinin yapısal bir sorun olarak devam edeceğini öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Batı Şeria'daki şiddet olayları ve ABD'nin tutumu, Türkiye'nin Filistin politikası açısından yakından takip ediliyor. Ankara, Filistinlilere yönelik her türlü şiddeti kınarken, İsrail'in yerleşimci şiddetine karşı etkili önlem almamasını eleştiriyor. Türkiye, BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı platformlarında Filistin davasını savunmaya devam ediyor. ABD'nin İsrail'e yönelik eleştirileri, Türkiye'nin bölgesel diplomatik girişimlerinde elini güçlendirebilir. Ayrıca, Batı Şeria'daki istikrarsızlık, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki güvenlik dinamiklerini etkileyerek Türkiye'nin bölgesel güvenlik hesaplarında dikkate alınması gereken bir faktör olarak öne çıkıyor.
