ABD Savunma Bakanlığı, askeri teçhizatta kritik öneme sahip tungsten metalini üreten bir Amerikan şirketine yaklaşık 450 milyon dolar yatırım yaparak yüzde 20'ye yakın hisse alacak. Bu hamle, Trump yönetiminin kritik mineraller tedarikini Çin dışına kaydırma politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Söz konusu yatırım, Pentagon'un nadir toprak elementleri ve stratejik metallerde dışa bağımlılığı azaltma çabalarının somut bir örneği.
Gelişmenin Arka Planı
ABD Savunma Bakanlığı'nın tungsten üreticisi bir firmaya yapacağı bu yatırım, ülkenin kritik mineral tedarik zincirini güvence altına alma stratejisinin bir uzantısı. Tungsten, yüksek yoğunluk ve erime noktası nedeniyle zırh delici mühimmat, tank zırhı ve füze parçaları gibi askeri uygulamalarda vazgeçilmez bir metal. Küresel tungsten üretiminin büyük bölümü Çin'in elinde bulunuyor; ABD ise ihtiyacının neredeyse tamamını ithal ediyor. Bu bağımlılık, jeopolitik gerilimlerin arttığı bir dönemde Washington için ciddi bir güvenlik riski oluşturuyor.
Trump yönetimi, göreve geldiğinden bu yana kritik minerallerde Çin'e olan bağımlılığı azaltmak için bir dizi adım attı. Geçtiğimiz aylarda nadir toprak elementleri ve lityum projelerine yönelik teşvikler açıklanmış, savunma sanayii için stratejik stoklar güçlendirilmişti. Pentagon'un bu son hamlesi, sadece tungsten özelinde değil, genel olarak kritik hammaddelerde Batı'nın tedarik güvenliğini sağlama çabasının bir parçası. Yatırımın, söz konusu şirketin üretim kapasitesini artırması ve yeni maden sahaları geliştirmesi bekleniyor.
Uzmanlar, bu tür devlet destekli yatırımların kısa vadede maliyetli olabileceğini, ancak uzun vadede stratejik bağımsızlık açısından kritik olduğunu belirtiyor. Çin'in tungsten ihracatına yönelik olası kısıtlamaları, Batılı ülkeler için ciddi bir risk. Nitekim 2023'te Çin, galyum ve germanyum ihracatına kısıtlama getirmiş, bu da yarı iletken ve savunma sanayilerinde dalgalanma yaratmıştı. Benzer bir adımın tungsten için atılması durumunda ABD'nin hazırlıklı olması hedefleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin bu yatırımı, küresel kritik mineral yarışında önemli bir kilometre taşı. Çin, dünya tungsten rezervlerinin yüzde 50'sinden fazlasına ve üretiminin yüzde 80'ine sahip. Bu durum, Pekin'e stratejik bir kaldıraç sağlıyor. ABD ve müttefikleri, son yıllarda Avustralya, Kanada ve Afrika'daki maden projelerine yatırım yaparak bu tekel kırmaya çalışıyor. Pentagon'un hamlesi, özel sektörü de bu alana çekmeyi amaçlıyor.
Öte yandan, Avrupa Birliği de benzer adımlar atıyor. AB, Kritik Hammaddeler Yasası kapsamında 2030'a kadar kritik minerallerde dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. ABD'nin bu hamlesi, transatlantik bir işbirliğinin sinyali olarak da okunabilir. Ancak, tungsten fiyatlarının bu yatırımla birlikte nasıl şekilleneceği belirsiz. Piyasalar, arz artışı beklentisiyle fiyatlarda bir miktar düşüş öngörüyor.
Jeopolitik açıdan, ABD-Çin rekabeti kritik mineraller üzerinden derinleşiyor. Çin, kuşak ve yol girişimi aracılığıyla Afrika ve Güney Amerika'daki madenlere yatırım yaparken, ABD savunma sanayii odaklı bir strateji izliyor. Bu rekabet, gelişmekte olan ülkeler için fırsatlar ve riskler barındırıyor. Türkiye gibi kritik mineral potansiyeli yüksek ülkeler, bu denklemde önemli bir aktör haline gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tungsten dahil birçok kritik mineralde potansiyele sahip ancak üretim ve işleme kapasitesi sınırlı. ABD'nin bu hamlesi, Türkiye'nin kendi kritik mineral stratejisini gözden geçirmesi için bir fırsat. Türkiye, Avrupa'nın tedarik zincirinde alternatif bir kaynak olabilir. Ayrıca, savunma sanayii için tungsten tedarikinde dışa bağımlılığı azaltmak, milli güvenlik açısından kritik. Bu gelişme, Türkiye'nin madencilik ve savunma sektörlerinde yeni yatırımları teşvik edebilir. ABD ile olası işbirlikleri, Türkiye'nin jeopolitik konumunu güçlendirebilir.
