Avrupa Birliği (AB), ABD'nin Filistin'in Birleşmiş Milletler (BM) delegasyonuna vize verme süresini uzatmayı reddetmesini esefle karşıladığını açıkladı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell'in ofisinden yapılan yazılı açıklamada, kararın Filistin'in BM nezdindeki çalışmalarını olumsuz etkileyeceği ve iki devletli çözüm perspektifine zarar vereceği vurgulandı. ABD yönetimi, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ofisinin Washington'daki faaliyetlerine getirilen kısıtlamalar kapsamında, Filistin'in BM daimi gözlemci misyonu üyelerine yönelik vize muafiyetini askıya almıştı. Bu adım, Filistin tarafının uluslararası platformlarda sesini duyurma kapasitesini sınırlıyor.
Vize Engelinin Arka Planı
ABD'nin kararı, 2018'de FKÖ'nün Washington ofisinin kapatılması ve ardından gelen yasal düzenlemelerle şekillenen bir sürecin devamı niteliğinde. Filistin'in BM Genel Kurulu'nda gözlemci devlet statüsü bulunuyor ve delegasyon üyeleri düzenli olarak New York'taki BM merkezinde toplantılara katılıyor. Vize kısıtlaması, Filistinli diplomatların BM oturumlarına katılımını zorlaştırarak fiili bir temsil krizine yol açabilir. AB, uluslararası hukuka ve BM merkezinin ev sahibi ülke olarak ABD'nin yükümlülüklerine dikkat çekerek, bu tür kısıtlamaların çok taraflı diplomasiye zarar verdiğini belirtti. Avrupa tarafı, Filistin'in kendi kaderini tayin hakkını ve BM sistemindeki eşit katılımını savunmaya devam edeceğini yineledi.
ABD yönetimi ise kararın güvenlik ve diplomatik değerlendirmeler sonucu alındığını savunuyor. Filistin yönetimi, kararı uluslararası hukukun ihlali olarak nitelendirerek BM Güvenlik Konseyi'ne taşıma sinyali verdi. Avrupa başkentlerinde, özellikle Paris, Berlin ve Brüksel'de, kararın Orta Doğu barış sürecine olan güveni sarsacağı endişesi hâkim. AB'nin açıklaması, üye ülkelerin ortak tutumunu yansıtmakla birlikte, somut yaptırım tehdidi içermiyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Vize engeli, Filistin'in uluslararası arenada yalnızlaştırılmasına yönelik daha geniş bir eğilimin parçası olarak görülüyor. Son yıllarda ABD, İsrail'in çıkarlarını önceleyen adımlarla Filistin yönetimine baskı uyguluyor. AB'nin tepkisi, transatlantik ilişkilerde Orta Doğu politikaları konusundaki ayrılıkları gözler önüne seriyor. Avrupa, iki devletli çözümü desteklediğini sıkça vurgulasa da, İsrail-Filistin çatışmasında etkili bir arabuluculuk yürütemiyor. BM çatısı altında yaşanan bu son gerilim, çok taraflı sistemin ev sahibi ülke tarafından araçsallaştırılması tartışmalarını da alevlendiriyor.
Filistin delegasyonunun çalışmalarının kısıtlanması, BM Genel Kurulu'ndaki oylamalarda Filistin lehine tutum alan ülkelerin pozisyonunu zayıflatabilir. Avrupa Birliği'nin açıklaması, üye ülkelerin Filistin'e verdiği desteğin sembolik düzeyde kalmadığını, ancak somut adımlar konusunda isteksiz olduğunu gösteriyor. Önümüzdeki günlerde BM Genel Kurulu'nda konunun gündeme gelmesi ve ABD'nin tutumunun sorgulanması bekleniyor. Uluslararası hukuk uzmanları, ev sahibi ülke anlaşmasının ihlali iddiasıyla hukuki süreç başlatılabileceğine işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Filistin BM delegasyonuna vize engeli, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği desteği ve uluslararası hukuk vurgusunu daha da önemli kılıyor. Ankara, Filistin'in BM'deki temsil hakkının kısıtlanmasını yakından takip ederek, İslam İşbirliği Teşkilatı ve BM platformlarında konuyu gündeme taşıyabilir. Bu gelişme, Türkiye'nin çok taraflı diplomasi ve adil bir uluslararası düzen çağrılarını güçlendirebilir. Ayrıca, ABD ile Avrupa arasındaki görüş ayrılığı, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile diyalogunda Filistin meselesini işlemesi için alan yaratabilir.
