Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’yi Norveç’in başkenti Oslo’ya, Norveç Kralı’nın cenaze törenine götüren uçak, Salı günü Moldova’dan kalkışı sırasında bir drone tarafından “neredeyse vuruldu”. Norveç Başbakanı Jonas Gahr Stoere, Çarşamba günü kamu yayıncısı NRK’ya yaptığı açıklamada, olayı doğruladı. Stoere, uçağın “kıl payı” kurtulduğunu belirterek, drone’un kimliği veya menşei hakkında ayrıntı vermedi.
Olayın Arka Planı
Zelenskiy, Norveç Kralı V. Harald’ın cenaze törenine katılmak üzere Oslo’ya gidiyordu. Kral V. Harald, 88 yaşında hayatını kaybetmişti. Zelenskiy’nin seyahati, Ukrayna’nın Batılı müttefikleriyle ilişkilerini güçlendirme çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Ancak Moldova’dan kalkış anında yaşanan bu olay, Ukrayna Devlet Başkanı’nın güvenliğine yönelik tehditlerin ne boyuta ulaştığını gözler önüne serdi.
Moldova, Ukrayna’nın güneybatısında yer alan ve son yıllarda Rusya’nın etkisinden uzaklaşarak Batı’ya yakınlaşan bir ülke. Zelenskiy’nin Moldova üzerinden seyahat etmesi, Ukrayna’nın hava sahasının savaş nedeniyle büyük ölçüde kapalı olmasından kaynaklanıyor. Moldova hava sahası, Ukrayna’ya yapılan uluslararası ziyaretler için kritik bir geçiş güzergâhı haline gelmiş durumda. Bu olay, Moldova’nın hava güvenliğinin de risk altında olduğunu gösteriyor.
Drone saldırıları, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşında sıkça kullanılan bir yöntem. Ancak bir devlet başkanını taşıyan uçağa yönelik böyle bir girişim, uluslararası hukuk açısından ciddi bir ihlal olarak değerlendirilebilir. Olayın ardından Norveç yetkilileri, Zelenskiy’nin Oslo’daki programının planlandığı gibi devam ettiğini açıkladı. Zelenskiy’nin cenaze törenine katıldığı ve diğer liderlerle görüşmeler yaptığı bildirildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu olay, Rusya-Ukrayna savaşında tansiyonun ne kadar yüksek olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Batılı ülkeler, Ukrayna’ya askeri ve mali destek sağlamaya devam ederken, Rusya’nın hedef alabileceği kişiler arasında üst düzey siyasi liderlerin de bulunması, savaşın yayılma riskini artırıyor. NATO üyesi Norveç’in başbakanının bu açıklaması, ittifak içinde güvenlik endişelerini daha da artırabilir.
Moldova, son yıllarda Rusya’nın hibrit saldırılarına maruz kalıyor. Ülkenin doğusundaki Transdinyester bölgesinde Rus askerleri konuşlu ve Moldova hükümeti, Rusya’nın ülkedeki istikrarı bozmaya çalıştığını sık sık dile getiriyor. Bu drone olayı, Moldova’nın hava sahasının da bu tür saldırılara açık olduğunu gösteriyor. Moldova yetkilileri henüz olayla ilgili resmi bir açıklama yapmadı.
Uluslararası toplum, son dönemde Ukrayna’ya yönelik saldırıların arttığını ve savaşın seyrinin değiştiğini gözlemliyor. Ukrayna, geçtiğimiz aylarda Rusya’nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırmıştı. Rusya ise Ukrayna’nın liman kentlerine ve tahıl ihracatına zarar veriyor. Bu karşılıklı saldırılar, küresel gıda ve enerji güvenliğini de tehdit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna ve Rusya arasında denge politikası izleyen ve her iki ülkeyle de diplomatik ilişkilerini sürdüren bir ülke. Zelenskiy’nin uçağına yönelik bu saldırı girişimi, Karadeniz’deki güvenlik dengelerini doğrudan etkiliyor. Türkiye, Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde boğazları savaş gemilerine kapatarak bölgede tansiyonun düşürülmesine katkı sağlamıştı. Ancak drone saldırıları gibi asimetrik tehditler, Türkiye’nin hava savunma sistemleri ve istihbarat paylaşımı konusundaki hassasiyetini artırıyor. Moldova’daki gelişmeler, Türkiye’nin Balkanlar ve Doğu Avrupa’daki istikrar arayışını da yakından ilgilendiriyor. Olay, savaşın yayılma riskini göstererek Türkiye’nin arabuluculuk çabalarının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
