Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, art arda ikinci gün komşu Belarus yetkililerine çağrıda bulunarak, Rusya'nın Ukrayna bölgelerine yönelik insansız hava aracı (drone) saldırılarında kullanıldığını öne sürdüğü röle istasyonlarının sökülmesini talep etti. Bu istasyonların, Ukrayna hava savunma sistemlerini aşarak derinliklerdeki hedeflere ulaşan İran yapımı Şahid tipi kamikaze dronelarına yönlendirme yaptığı iddia ediliyor. Zelenskiy, yaptığı görüntülü açıklamada, "Belarus'taki bu altyapı, Rus terörünün bir parçası haline geldi" ifadelerini kullandı.
Gelişmenin arka planı
Belarus, 2022 Şubat'ında Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline topraklarını kullandırarak destek vermiş, ancak savaşın başlarında kendi askerlerini doğrudan çatışmaya sokmamıştı. Bununla birlikte, son aylarda Ukrayna istihbaratı, Belarus sınırı yakınlarındaki ormanlık alanlarda Rusya'ya ait insansız hava araçları için bakım ve kumanda merkezleri tespit ettiğini duyurdu. Özellikle Kiev'in kuzeyindeki Çernihiv ve Sumi bölgelerine düzenlenen saldırılarda, Belarus hava sahasından fırlatılan veya yönlendirilen droneların kullanıldığı belirtiliyor.
Zelenskiy, 19 Haziran'da yaptığı ilk çağrıda, "Ukrayna'nın korunması için bu istasyonların kaldırılması şart" demişti. 20 Haziran'da tekrarladığı mesajında ise, "Belarus halkı bu savaşın parçası olmak istemiyor. Liderlik bu altyapıyı sökerek barışa katkıda bulunabilir" ifadelerine yer verdi. Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı da yaptığı açıklamada, Belarus topraklarındaki üç ayrı röle istasyonunun Rus drone filoları için kritik olduğunu ve bu istasyonların imha edilmesi halinde hava saldırılarının yüzde 30 oranında azalacağını öne sürdü.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gelişme, Belarus'un savaştaki konumunu bir kez daha gündeme getiriyor. Minsk yönetimi, resmi olarak çatışmaya doğrudan katılmadığını savunsa da, Rusya'ya lojistik ve askeri altyapı desteği sağlamaya devam ediyor. NATO ve AB ülkeleri, Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko'yu savaşa ortak olmakla suçluyor. Avrupa Birliği, Belarus'a yönelik yaptırımları genişletme kararı alırken, Ukrayna ise sınır bölgelerinde daha sıkı savunma tedbirleri uyguluyor.
Uzmanlar, Ukrayna'nın bu talebinin hem siyasi hem askeri bir mesaj taşıdığını vurguluyor. Siyasi olarak Kiev, Minsk yönetimini uluslararası toplum nezdinde savaş suçlarına ortak olarak göstermeyi hedefliyor. Askeri olarak ise, Belarus topraklarındaki bu hedeflerin vurulması halinde savaşın genişleme riski bulunuyor. Ukrayna bugüne kadar Belarus topraklarına saldırmaktan kaçındı; ancak bu istasyonların kaldırılmaması halinde Kiev'in askeri seçenekleri değerlendirdiği belirtiliyor. Rusya ise bu çağrıları "provokasyon" olarak nitelendirirken, Belarus Savunma Bakanlığı herhangi bir resmi yanıt vermedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Karadeniz bölgesindeki güvenlik dengelerini yakından ilgilendiriyor. Türkiye, Rusya-Ukrayna savaşında arabulucu rolü üstlenirken, NATO'nun doğu kanadındaki istikrarsızlık Ankara'nın savunma stratejilerini de etkiliyor. Belarus'taki röle istasyonlarının varlığı, savaşın Ukrayna sınırları dışına taşma potansiyelini artırıyor ve bu durum bölgesel gerilimi tırmandırıyor. Türkiye, Montrö Sözleşmesi kapsamında Karadeniz'deki askeri dengeyi korumaya çalışırken, bu tür ikincil çatışma alanlarının genişlemesi Ankara'nın güvenlik hesaplarını zorlaştırmaktadır. Ayrıca, Türkiye'nin İran yapımı dronelara karşı geliştirdiği savunma sistemleri ve SİHA teknolojisi göz önüne alındığında, bu haberin Türk savunma sanayii için dolaylı bir analiz zemini oluşturduğu söylenebilir.
