ABD ve İran, artan gerilimi düşürmek amacıyla İsviçre’nin Zürih kentinde bir araya gelmeye hazırlanırken, Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattığını açıkladı. Bu gelişme, küresel enerji piyasalarında yeni bir şok dalgasına yol açarken, bölgedeki askeri hareketlilik de dikkat çekiyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Asım Münir’in de İsviçre’ye gitmesi, görüşmelerin yalnızca ikili diplomatik temaslarla sınırlı kalmayacağını gösteriyor.
Diplomasi ve gerilim aynı anda
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, Washington ve Tahran arasındaki görüşmelerin ana gündemi nükleer anlaşma ve bölgesel güvenlik olacak. Ancak İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tekrar kapatma kararı, müzakerelerin arka planında ciddi bir kriz olduğunu ortaya koyuyor. Boğazın kapatılması, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği stratejik su yolunu etkisiz hale getiriyor.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Orgeneral Münir’in İsviçre’ye gitmesi, İslamabad’ın bu süreçte arabulucu rolü üstlenmeye çalıştığını düşündürüyor. Pakistan, İran’la uzun bir sınırı paylaşan ve Körfez ülkeleriyle yakın ilişkileri olan bir ülke olarak, tansiyonun düşürülmesinde kilit bir pozisyonda yer alıyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, yalnızca İran ve ABD’yi değil, başta Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar olmak üzere tüm Körfez ülkelerini doğrudan etkiliyor. Boğazın geçici olarak kapatılması bile, petrol fiyatlarında ani yükselişlere neden olabiliyor. Bu gelişme, küresel enflasyonla mücadele eden merkez bankaları için yeni bir tehdit anlamına geliyor.
Uzmanlar, İran’ın bu hamlesinin aslında müzakere masasında elini güçlendirme girişimi olduğunu belirtiyor. Tahran, nükleer programı ve yaptırımlar konusunda daha fazla taviz koparmak için askeri ve ekonomik baskı araçlarını bir arada kullanıyor. ABD’nin ise bölgedeki askeri varlığını artırarak yanıt vermesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, Türkiye’nin enerji ithalatında önemli bir risk oluşturuyor. Türkiye, petrol ihtiyacının büyük bölümünü Körfez ülkelerinden sağlıyor ve boğazın geçişe kapanması, arz güvenliğini tehdit edebilir. Ayrıca Türkiye, İran’la doğal gaz ticaretinde de kritik bir partner konumunda. Bu kriz, Ankara’nın hem enerji çeşitlendirme politikalarını hızlandırmasını hem de bölgede dengeleyici bir diplomasi yürütmesini gerekli kılıyor. Türkiye, Pakistan’ın arabuluculuk girişimini destekleyerek, kendi çıkarlarını da koruyacak bir pozisyon alabilir.
