Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya'ya uygulanan yaptırımları tek taraflı olarak kaldırma ve Rusya'nın dizel ihracatına izin verme kararını sert bir dille eleştirdi. Zelenski, Axios'a verdiği telefon mülakatında, "Bu adil ve dürüst değil" ifadelerini kullandı. Karar, Ukrayna savaşında Moskova'ya ekonomik baskı uygulama çabalarını sekteye uğratıyor.
Trump'ın Kararı ve Yaptırımların Kaldırılması
ABD Başkanı Donald Trump, Cuma günü yaptığı açıklamayla Rusya'ya yönelik bazı yaptırımları kaldırdığını duyurdu. Karar kapsamında Rusya'nın dizel ihracatına izin verilirken, bu adımın gerekçesi olarak küresel enerji fiyatlarını dengeleme ve Avrupa'daki arz güvenliğini sağlama gösterildi. Ancak karar, Ukrayna ve Batılı müttefikleri arasında endişe yarattı. Zira Rusya, dizel ihracatından elde ettiği gelirle savaş makinesini finanse ediyor.
Zelenski, Axios'a verdiği mülakatta, "Trump'ın Putin'le yaptığı bu dizel anlaşması adil ve dürüst değil. Rusya, bu parayla Ukrayna'ya saldırmaya devam edecek" dedi. Ukrayna lideri, ABD'nin bu kararının müttefiklik ruhuna aykırı olduğunu vurguladı. Zelenski, telefon görüşmesinde ayrıca, Rusya'nın enerji gelirlerinin savaş suçlarını finanse ettiğini belirterek, uluslararası toplumu bu karara karşı ortak tavır almaya çağırdı.
Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada ise kararın "küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmaları önlemek" amacıyla alındığı belirtildi. Ancak karar, Kongre'deki her iki partiden de tepki gördü. Demokratlar, Trump'ın Rusya'ya karşı yeterince sert olmadığını savunurken, bazı Cumhuriyetçiler de ulusal güvenlik endişelerini dile getirdi.
Uluslararası Tepkiler ve Bölgesel Boyut
Avrupa Birliği yetkilileri, ABD'nin bu kararını "endişeyle karşıladıklarını" açıkladı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi, yaptığı yazılı açıklamada, "Rusya'ya yönelik yaptırımların koordineli şekilde uygulanması kritik önemdedir" dedi. Almanya ve Fransa da kararın NATO içindeki birlik ruhuna zarar verebileceği uyarısında bulundu.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise kararı memnuniyetle karşıladı. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, "Bu karar, küresel enerji güvenliği için olumlu bir adımdır" ifadelerini kullandı. Rus yetkililer, yaptırımların kaldırılmasının ardından dizel ihracatını artıracaklarını duyurdu.
Uzmanlar, Trump'ın kararının Ukrayna savaşının gidişatını etkileyebileceğini belirtiyor. Rusya'nın dizel ihracatından yıllık yaklaşık 10 milyar dolar gelir elde ettiği tahmin ediliyor. Bu gelirin önemli bir kısmı askeri harcamalara aktarılıyor. Dolayısıyla yaptırımların kaldırılması, Rusya'nın savaş kapasitesini artırabilir.
Öte yandan, kararın zamanlaması dikkat çekici. ABD'de başkanlık seçimlerine az bir süre kala Trump'ın böyle bir adım atması, seçim stratejisi olarak yorumlanıyor. Trump, seçim kampanyasında Rusya ile ilişkileri normalleştireceği vaadinde bulunmuştu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşta denge politikası izlerken, ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları kaldırma kararı Ankara'nın elini zorlaştırabilir. Türkiye, Rusya'dan doğalgaz ve petrol ithal ediyor; ayrıca Akkuyu Nükleer Santrali gibi stratejik projelerde Rusya ile işbirliği yapıyor. Yaptırımların kaldırılması, Rusya'nın enerji ihracatını artırmasına olanak tanıyarak Türkiye'nin enerji arz güvenliğini olumlu etkileyebilir. Ancak bu durum, Batı ile ilişkilerde Türkiye'yi zor durumda bırakabilir; zira AB, Rusya'ya yönelik yaptırımları sürdürme kararlılığında. Türkiye, bir yandan Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklerken, diğer yandan Rusya ile ekonomik bağlarını korumak arasında hassas bir denge gözetiyor. ABD'nin adımı, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü de etkileyebilir. Ayrıca, dizel fiyatlarındaki olası düşüş, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını azaltarak enflasyonla mücadeleye katkı sağlayabilir. Ancak uzun vadede, Rusya'nın güçlenmesi Karadeniz'deki güç dengesini değiştirebilir ve Türkiye'nin güvenlik endişelerini artırabilir.
