Yemen'de yıllardır süren iç savaş, son haftalarda yeniden şiddetlendi. Husiler'in Suudi Arabistan ve BAE topraklarına yönelik saldırıları, koalisyon güçlerinin karşı operasyonları ve yerel aktörler arasındaki çatışmalar ülkeyi daha da kaosa sürüklüyor. Peki, bu karmaşık savaşta kim kimi destekliyor, sahada hangi güçler var?
Yemen Savaşı'nın Arka Planı ve Tarafları
Yemen'de 2014 yılında Husiler başkent Sanaa'yı ele geçirince, Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon 2015'te müdahale etti. O günden bu yana ülke, dünyanın en ciddi insani krizlerinden birine sahne oluyor. Çatışmanın tarafları zamanla değişse de, temel ayrım Husiler ile Yemen'in uluslararası alanda tanınan hükümeti arasında.
Husiler (Ensarullah): İran'ın desteklediği Zeydi Şii hareketi. Kuzeydeki Sada vilayetinde ortaya çıktılar ve 2014'te Sanaa'yı ele geçirdiler. Suudi Arabistan ve BAE'ye yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenliyorlar. Liderleri Abdulmalik el-Husi.
Yemen Hükümeti: Uluslararası alanda tanınan, Suudi Arabistan ve BAE destekli hükümet. Şu anda geçici başkent Aden'den yönetiliyor. Başkan Abdrabbuh Mansur Hadi 2022'de yetkilerini Başkanlık Konseyi'ne devretti. Konsey, Rashad el-Alimi başkanlığında yürütülüyor.
Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon: 2015'te Husiler'e karşı oluşturulan askeri ittifak. Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn, Kuveyt, Katar (2017'ye kadar), Mısır, Ürdün, Fas, Sudan ve diğerleri katıldı. Koalisyon, hava saldırıları ve danışmanlarla Yemen hükümetini destekliyor.
Güney Geçiş Konseyi (STC): BAE destekli ayrılıkçı Güney hareketi. Aden'i ve güney vilayetlerini kontrol ediyor. Yemen hükümetiyle zaman zaman çatışıyor. Lideri Aidarus el-Zubaidi.
El-Kaide ve DEAŞ: Ülkenin iç kesimlerinde ve güneyinde varlık gösteren terör örgütleri. Kaos ortamından faydalanıyorlar.
İran: Husiler'e siyasi ve askeri destek veriyor. Suudi Arabistan'ı çevreleme politikası izliyor.
ABD: Koalisyona istihbarat ve lojistik destek sağlıyor, ayrıca El-Kaide'ye karşı operasyonlar düzenliyor. Ancak son yıllarda doğrudan muharebe rolünü azalttı.
Birleşmiş Milletler: Barış görüşmelerine arabuluculuk yapıyor, ancak kalıcı ateşkes sağlanamadı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yemen savaşı, Suudi Arabistan ile İran arasındaki vekalet savaşının en önemli cephelerinden biri. Husiler'in son dönemdeki saldırıları, bölgesel gerilimi artırdı. Suudi Arabistan'ın Abha Havalimanı'na ve BAE'ye yönelik saldırılar, koalisyonun caydırıcılığını zayıflattı. ABD'nin Husiler'i terör örgütü listesine alma hamlesi ise insani yardımları zorlaştırabilir. Birleşmiş Milletler, 2023'te taraflar arasında ateşkes görüşmelerini sürdürdü, ancak kalıcı bir anlaşma sağlanamadı. Ülkedeki insani kriz her geçen gün derinleşiyor: 4 milyondan fazla kişi yerinden edildi, 20 milyondan fazlası insani yardıma muhtaç.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Yemen krizinde taraf olmamakla birlikte, Suudi Arabistan ve BAE ile ilişkilerini dengelemeye çalışıyor. Kızıldeniz'in güvenliği ve Bab el-Mendeb Boğazı, Türkiye'nin ticaret yolları için kritik. Husiler'in saldırıları, bölgedeki deniz ticaretini tehdit ediyor; bu da Türkiye'nin enerji ve ticaret güvenliğini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Yemen'deki istikrarsızlık, El-Kaide ve DEAŞ gibi örgütlerin güç kazanmasına yol açarak küresel terörizmi besliyor. Türkiye, insani yardımlar konusunda aktif rol alarak bölgede etkinliğini artırabilir ve barış görüşmelerine destek vermelidir.
