Dünya Gıda Programı (WFP), Yemen'deki insani krizin "gerçekten umutsuz" bir hal aldığını ve önümüzdeki dönemde daha da kötüleşeceği uyarısında bulundu. WFP yetkilileri, ülkedeki gıda güvensizliğinin benzeri görülmemiş boyutlara ulaştığını belirterek uluslararası toplumu acil önlem almaya çağırdı. Yemen, yıllardır süren çatışma, ekonomik çöküş ve insani erişim kısıtlamaları nedeniyle dünyanın en büyük insani krizlerinden biriyle karşı karşıya.
Krizin arka planı: Savaş, açlık ve ekonomik çöküş
Yemen'de 2014'ten bu yana süren iç savaş, ülkenin altyapısını büyük ölçüde tahrip etti ve milyonlarca insanı yerinden etti. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Husi isyancılara karşı yürüttüğü operasyonlar, sivil kayıpların yanı sıra ülkenin ekonomik can damarlarını da vurdu. Limanların ve havaalanlarının kapatılması, yardım malzemelerinin ülkeye girişini zorlaştırarak insani krizi derinleştirdi.
WFP, Yemen'de yaklaşık 20 milyon kişinin gıda güvensizliği yaşadığını ve bunların 5 milyondan fazlasının acil yardıma muhtaç olduğunu tahmin ediyor. Ülke nüfusunun büyük bir kısmı, günlük öğünlerini dahi bulmakta zorlanıyor. Özellikle çocuklar arasında yetersiz beslenme oranları endişe verici seviyelere ulaşmış durumda. Birleşmiş Milletler, Yemen'de her 10 dakikada bir çocuğun önlenebilir nedenlerle hayatını kaybettiğini bildiriyor.
Ekonomik çöküş de krizi körüklüyor. Yemen riyali hızla değer kaybediyor, temel gıda maddelerinin fiyatları artıyor. Maaşların ödenememesi, işsizlik ve yoksulluk, halkın büyük bölümünü yardıma bağımlı hale getirmiş durumda. WFP, artan yakıt fiyatları ve tedarik zinciri sorunları nedeniyle yardım operasyonlarını sürdürmekte zorlanıyor.
Uluslararası boyut: Yardım çağrıları ve yetersiz fon
Birleşmiş Milletler, Yemen için 2023 yılında yaklaşık 4.3 milyar dolarlık insani yardım çağrısında bulundu ancak toplanan fon miktarı ihtiyacın oldukça altında kaldı. WFP, fon yetersizliği nedeniyle bazı bölgelerde gıda yardımlarını azaltmak zorunda kaldı. Bu durum, milyonlarca kişiyi daha da zor durumda bıraktı.
Uluslararası toplum, Yemen'deki krize kalıcı bir çözüm bulmakta zorlanıyor. Çatışmanın tarafları arasındaki müzakereler defalarca kesintiye uğradı. Husi isyancılar ile hükümet güçleri arasında zaman zaman sağlanan ateşkesler kalıcı olmadı. Bölgesel güçlerin müdahalesi ve jeopolitik çıkarlar, barış sürecini karmaşıklaştırıyor.
WFP'nin uyarısı, Yemen'deki insani trajedinin görmezden gelinmemesi gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor. Ancak uluslararası ilginin azalması ve diğer küresel krizlerin (Ukrayna savaşı, Gazze'deki çatışmalar) gündemi domine etmesi, Yemen'e yönelik yardımların azalmasına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Yemen'deki insani krize karşı duyarlılığıyla bilinen bir ülke. Türk Kızılayı ve çeşitli sivil toplum kuruluşları, Yemen'e düzenli olarak insani yardım gönderiyor. Ancak krizin derinleşmesi, Türkiye'nin bölgesel istikrar ve güvenlik açısından endişelerini artırıyor. Yemen'deki istikrarsızlık, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki deniz ticaret yollarını tehdit ederek Türkiye'nin ekonomik çıkarlarını da olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, insani krizin yol açtığı göç dalgaları, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bölge ülkeleri için ek yük oluşturabilir. Türkiye'nin, Yemen'deki barış çabalarına ve insani yardımlara daha fazla destek vermesi, bölgesel istikrar açısından kritik önem taşıyor.
