Yemen Devlet Başkanı Abdurabbu Mansur Hadi, İran destekli Husi isyancılara af teklif ederek, tüm Yemenlileri silahlı kuvvetlere katılmaya davet etti. Ülkenin resmi haber ajansı Saba'da yayınlanan açıklamaya göre Hadi, "Vatanınızı savunmak için orduya katılın" çağrısı yaparken, silahlarını bırakıp teslim olan Husi milislerine genel af sözü verdi. Bu gelişme, Yemen'de yıllardır süren iç savaşta hükümetin pozisyonunu güçlendirme ve Husilere karşı yeni bir askeri ve siyasi hamle başlatma çabası olarak yorumlanıyor.
İç Savaşın Arka Planı ve Hadi'nin Çağrısı
Yemen, 2014 yılından bu yana Husi isyancılar ile Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun desteklediği Yemen hükümeti arasında şiddetli bir iç savaşa sahne oluyor. Husiler, 2014'te başkent Sana'yı ele geçirdi ve ardından geniş toprakları kontrol altına aldı. Hükümet ise geçici başkent Aden'den yönetimini sürdürüyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin desteklediği koalisyon, 2015'ten itibaren Husilere karşı hava operasyonları düzenliyor. Ancak savaş, on binlerce sivilin ölümüne ve ülkenin insani krizin eşiğine sürüklenmesine yol açtı.
Hadi'nin son açıklaması, Husilerin son dönemde artan saldırıları ve koalisyon içindeki çatlakların gölgesinde geldi. Hadi, konuşmasında Yemen halkına birlik çağrısı yaparak, "Husi milisleri İran'ın kuklasıdır, onlara karşı tek yürek olmalıyız" ifadelerini kullandı. Af teklifi, Husilerin saflarından ayrılanlara yönelik bir psikolojik harekat ve bölünme stratejisi olarak değerlendiriliyor. Yemen hükümeti, daha önce de benzer af çağrıları yapmış ancak bu çağrılar sınırlı etki yaratmıştı.
Uzmanlar, Hadi'nin çağrısının askeri kazanımlardan çok siyasi bir hamle olduğunu belirtiyor. Husilerin kontrolündeki bölgelerde yaşayan halkın bir kısmı, savaş yorgunu ve hükümetin sunduğu af, onlar için bir çıkış yolu olabilir. Ancak Husilerin lider kadrosunun bu çağrıya kulak vermesi düşük bir olasılık. Öte yandan, Yemen ordusunun zaten bölünmüş durumda olması ve koalisyon güçlerinin çekilme sinyalleri vermesi, Hadi'nin elini zayıflatıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yemen iç savaşı, bölgesel güçlerin vekalet savaşına dönüşmüş durumda. İran, Husileri destekleyerek Suudi Arabistan'ın güney kanadında bir tehdit oluştururken, Suudi Arabistan ve BAE, Yemen hükümetini ayakta tutmaya çalışıyor. ABD ise Husilerin Kızıldeniz'deki saldırılarına karşı koalisyon güçlerine istihbarat ve lojistik destek sağlıyor. Son aylarda Husiler, İsrail'e yönelik saldırılar düzenleyerek ve Kızıldeniz'de ticari gemilere saldırarak uluslararası toplumun dikkatini çekti.
Bu bağlamda Hadi'nin af çağrısı, Husilerin uluslararası alanda yalnızlaştırılması ve Yemen halkının hükümet safında birleştirilmesi amacını taşıyor. Ancak Yemen'deki insani kriz, milyonlarca insanın açlık ve hastalıkla mücadele ettiği bir ortamda, böyle bir çağrının ne kadar karşılık bulacağı belirsiz. Birleşmiş Milletler, Yemen'de 20 milyondan fazla insanın insani yardıma muhtaç olduğunu raporluyor. Ülkedeki altyapı büyük ölçüde çökmüş durumda ve kolera salgını gibi sorunlar devam ediyor.
Küresel aktörlerin Yemen'e ilgisi ise genellikle jeopolitik çıkarlarla sınırlı. Kızıldeniz'in güvenliği, küresel ticaret yolları için hayati önem taşıyor. Husilerin deniz saldırıları, bu bölgedeki istikrarsızlığı artırıyor. Hadi'nin çağrısı, Yemen hükümetinin meşruiyetini güçlendirme ve uluslararası desteği artırma amacı güdüyor. Ancak Husilerin askeri kapasitesi ve İran'ın desteği göz önüne alındığında, iç savaşın kısa vadede sona ermesi zor görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Yemen krizinde diplomatik çözümden yana tavır alarak Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyona askeri destek vermemiş, ancak İran'ın bölgedeki etkisinin artmasından endişe duyuyor. Türkiye'nin Yemen politikası, insani yardımlar ve siyasi diyalog çağrılarıyla şekilleniyor. Husi tehdidinin Kızıldeniz ve Bab el-Mendeb Boğazı'ndaki deniz ticaretini tehdit etmesi, Türkiye'nin enerji ve ticaret yolları güvenliği açısından önemli. Ayrıca, İran'ın Yemen üzerinden bölgesel nüfuzunu genişletmesi, Türkiye'nin İran'la olan rekabetini derinleştirebilir. Türkiye, Yemen'de istikrarın sağlanması için Körfez ülkeleriyle işbirliğini sürdürme eğiliminde.
