Yatırım dünyasının yerleşik kabulü olan "endeks al, ortalama maliyetle, tut ve volatiliteye katlan" stratejisine karşı çıkan yeni bir kitap yayımlandı. Jared Dillian'ın kaleme aldığı "The Awesome Portfolio" (Muhteşem Portföy), nakitin de bir dost olabileceğini savunuyor. Dillian, Businessweek Daily programına konuk olarak bu görüşlerini paylaştı. Kitap, özellikle 2020 sonrası piyasalarda yaşanan dalgalanmalar ve belirsizlik ortamında yatırımcıların ezberini bozmayı hedefliyor.
Geleneksel Yatırım Bilgeliği Nedir ve Neden Sorgulanıyor?
Onlarca yıldır finans danışmanları ve akademisyenler, bireysel yatırımcılara şu formülü öneriyor: Düşük maliyetli bir endeks fonu al, düzenli aralıklarla sabit miktarda para yatırarak ortalama maliyet oluştur (dollar-cost averaging), uzun vadede asla satma ve piyasa dalgalanmalarına dayan. Bu strateji, modern portföy teorisinin ve etkin piyasa hipotezinin pratik bir yansıması olarak görülüyor. Ancak Jared Dillian, bu yaklaşımın herkes için uygun olmadığını ve özellikle belirli dönemlerde ciddi riskler taşıdığını öne sürüyor.
Dillian'a göre, sürekli alım yapıp hiç nakit tutmamak, yatırımcıyı piyasa çöküşlerinde savunmasız bırakıyor. 2008 finansal krizi, 2020 pandemi çöküşü ve sonrasındaki enflasyon dalgası, "al ve tut" stratejisinin her zaman işlemediğini gösterdi. Özellikle emekliliğe yakın yatırımcılar için bu strateji, birikimlerin yarısını kaybetme riski taşıyor. Dillian, nakitin sadece bir güvenlik tamponu değil, aynı zamanda fırsat maliyeti olduğunu vurguluyor: Piyasalar düştüğünde nakitle alım yapabilmek, uzun vadede daha yüksek getiri sağlayabilir.
Nakit Neden Bir Dost Olabilir?
Dillian, "nakit de bir dost olabilir" derken, nakitin getirisiz olduğu yönündeki yaygın inanışa karşı çıkıyor. Düşük faiz ortamında nakitin enflasyon karşısında eridiği doğru; ancak faizlerin yükseldiği ve piyasaların çalkantılı olduğu dönemlerde nakit, hem bir sigorta hem de bir silah haline geliyor. Örneğin, 2022'de ABD Merkez Bankası (Fed) faizleri artırdıkça, nakit benzeri enstrümanlar (para piyasası fonları, kısa vadeli tahviller) %4'ün üzerinde getiri sunmaya başladı. Bu, yatırımcıya piyasa dışında kalıp fırsat kollama imkânı verdi.
Dillian'ın kitabı, yalnızca nakit tutmayı değil, aynı zamanda portföy çeşitlendirmesini ve risk yönetimini de vurguluyor. Ona göre, her yatırımcının yaşına, gelirine ve risk toleransına göre farklı bir "muhteşem portföy"ü olmalı. Genç yatırımcılar daha agresif olabilirken, emekliler için nakit ve tahvil ağırlığı daha yüksek olmalı. Bu görüş, tek bir doğru strateji olduğu fikrini reddediyor.
Piyasa Profesyonelleri Ne Diyor?
Dillian'ın görüşleri, ana akım finans çevrelerinde tartışma yarattı. Bazıları, uzun vadede hisse senedi getirilerinin nakit ve tahvilden daha yüksek olduğunu ve piyasa zamanlamasının neredeyse imkânsız olduğunu savunuyor. Vanguard'ın kurucusu Jack Bogle'ın mirası olan endeks fonu yaklaşımı, hâlâ milyonlarca yatırımcının temel stratejisi. Ancak Dillian gibi düşünenler, özellikle yüksek değerlemeler ve jeopolitik risklerin arttığı dönemlerde, esnekliğin önemini vurguluyor.
Dillian, Businessweek Daily'de yaptığı açıklamada, "İnsanlar size her zaman piyasada kalmanızı söyler, çünkü onların çıkarı buna bağlıdır. Ama gerçek şu ki, bazen kenarda durmak en akıllıca hamledir" diyor. Kitap, yatırım psikolojisi ve davranışsal finans açısından da önemli ipuçları sunuyor. Örneğin, kayıptan kaçınma eğiliminin yatırımcıları yanlış kararlara ittiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de yatırımcılar için bu tartışma özel bir önem taşıyor. Yüksek enflasyon ve TL'deki değer kaybı, nakit tutmayı geleneksel olarak cezalandırırken, son dönemde artan faizler ve döviz mevduatına getirilen vergiler, nakitin cazibesini değiştirdi. Dillian'ın görüşleri, Türk yatırımcının sıkça başvurduğu "döviz ve altın al, tut" stratejisine paralel düşüyor. Ancak Türkiye'de piyasa derinliğinin azlığı ve siyasi riskler, nakitin dost mu düşman mı olduğunu belirsizleştiriyor. Yine de küresel piyasalardaki dalgalanmalar, Türk yatırımcısı için de esnek ve çeşitlendirilmiş bir portföyün önemini artırıyor. Nakit, belirsizlik dönemlerinde bir liman olabilir.
