Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile bir araya gelerek, Pekin'in Pyongyang'ın nükleer programına verdiği desteği yineledi. Görüşmede, Çin'in Kuzey Kore'nin nükleer silah geliştirme çabalarını uzun süredir desteklediği ve bu desteğin Washington'a karşı önemli bir koz olduğu vurgulandı. Xi, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın önemine dikkat çekerken, Kim de Çin'in desteğinin Kore Yarımadası'ndaki istikrar için kritik olduğunu ifade etti.
Gelişmenin arka planı
Xi Jinping ve Kim Jong Un arasındaki bu görüşme, Kuzey Kore'nin nükleer ve balistik füze programlarına ilişkin uluslararası baskının arttığı bir dönemde gerçekleşti. Çin, Kuzey Kore'nin en önemli müttefiki olarak, Pyongyang'a hem diplomatik hem de ekonomik destek sağlıyor. Pekin, Kuzey Kore'nin nükleer programını, ABD'nin bölgedeki askeri varlığına karşı bir denge unsuru olarak görüyor. Xi ve Kim arasındaki bu son zirve, iki lider arasındaki yakın ilişkilerin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Çin'in Kuzey Kore'ye verdiği destek, ABD ile yürütülen ticaret ve teknoloji savaşında da önemli bir rol oynuyor. Pekin, Pyongyang'ın nükleer programını, Washington'u müzakere masasına çekmek ve bölgesel çıkarlarını korumak için bir araç olarak kullanıyor. Bu destek, aynı zamanda Çin'in Kore Yarımadası'ndaki etkisini artırmasına ve ABD'nin müttefiki Güney Kore üzerinde baskı kurmasına olanak tanıyor.
Kuzey Kore ise Çin'in desteğine büyük ölçüde bağımlı. Pyongyang, uluslararası yaptırımlar ve izolasyon altında ekonomik olarak ayakta kalabilmek için Pekin'in yardımına ihtiyaç duyuyor. Kim Jong Un, Xi Jinping ile yaptığı görüşmelerde, Çin'in nükleer programına yönelik eleştirileri azaltmasını ve daha fazla ekonomik yardım sağlamasını talep etti.
Bölgesel ve küresel boyut
Çin'in Kuzey Kore'ye verdiği destek, sadece iki ülke arasındaki ilişkileri değil, aynı zamanda bölgesel ve küresel dengeleri de etkiliyor. ABD, Çin'in Kuzey Kore'nin nükleer programını desteklemesine defalarca tepki gösterdi ve Pekin'i Pyongyang üzerindeki nüfuzunu kullanmaya çağırdı. Ancak Çin, Kuzey Kore'yi tamamen terk etmektense, onu ABD'ye karşı bir pazarlık kozu olarak kullanmayı tercih ediyor.
Bu durum, Güney Kore ve Japonya gibi ABD müttefikleri için de endişe kaynağı. Seul ve Tokyo, Kuzey Kore'nin artan nükleer tehdidi karşısında Çin'in arabuluculuk rolünü oynamasını istiyor ancak Pekin'in Pyongyang'a verdiği desteğin bu çabaları baltaladığı düşünülüyor. Xi-Kim görüşmesi, Kore Yarımadası'nda barış ve istikrar sağlanması konusundaki uluslararası çabalara rağmen, Çin ve Kuzey Kore arasındaki ittifakın devam ettiğini gösteriyor.
Küresel ölçekte ise Çin-Kuzey Kore yakınlaşması, ABD-Çin rekabetini derinleştiriyor. Washington, Çin'in nükleer silahların yayılmasına karşı uluslararası normları ihlal ettiğini savunuyor. Pekin ise kendi ulusal güvenlik çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini ve Kuzey Kore ile ilişkilerinin iç işlerine karışılmaması gerektiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin’in Kuzey Kore’nin nükleer programına verdiği destek, Türkiye’nin doğrudan tarafı olmadığı ancak yakından takip etmesi gereken bir bölgesel gelişmedir. Kore Yarımadası’ndaki gerilim, Asya-Pasifik bölgesindeki güç dengelerini etkileyerek küresel ekonomi ve güvenlik üzerinde yansımalar yaratmaktadır. Türkiye, bu krizde BM yaptırımlarını ve uluslararası hukuku destekleyen orta yolcu bir tutum izlemektedir. Ancak Çin’in nükleer kozu, ABD ile rekabetinde bir araç olarak kullanması, Türkiye’nin de ABD ve Çin ile yürüttüğü ilişkilerde dolaylı etkiler doğurabilir. Özellikle savunma sanayii ve ticaret alanlarında, Ankara’nın her iki ülkeyle de dengeli bir çizgi sürdürmesi önem kazanmaktadır.
