1945'te ilk bağımsızlık ilanından bu yana Hanoi yönetimi, batı komşuları Laos ve Kamboçya'ya yönelik istikrarlı bir dış politika izlemektedir. Bu politika, büyük güç müdahalesini reddetme ve bölgesel özerkliği koruma üzerine kuruludur. Vietnam, özellikle Soğuk Savaş döneminde ve sonrasında, Laos ve Kamboçya ile olan ilişkilerinde müdahaleci dış güçlere karşı durarak, kendi etki alanını korumaya çalışmıştır. Bu strateji, Vietnam'ın bölgesel liderlik hedefleriyle de uyumludur.
Gelişmenin arka planı
Vietnam'ın Laos ve Kamboçya politikası, tarihsel bağlara ve ideolojik yakınlığa dayanmaktadır. Üç ülke de eski Çinhindi bölgesinde yer almakta olup, Vietnam'ın Fransa'ya karşı bağımsızlık mücadelesi ve ardından ABD ile savaşı sırasında yakın işbirliği yapmışlardır. Vietnam, Laos'un 1975'te komünist rejime geçişine aktif destek vermiş, Kamboçya'da ise Kızıl Khmerlerin devrilmesinde doğrudan rol oynamıştır. 1978-1989 yılları arasında Kamboçya'da Vietnam işgali yaşanmış ve bu dönem, bölgesel güç dinamiklerini derinden etkilemiştir. Vietnam, bu işgali Kamboçya'daki soykırımı sonlandırma gerekçesiyle savunurken, diğer bölge ülkeleri ve özellikle Çin bunu bir işgal olarak kınamıştır.
Bölgesel ve küresel boyut
Vietnam'ın bu politikası, Güneydoğu Asya bölgesinde büyük güç rekabetinin bir yansımasıdır. Çin'in bölgedeki artan nüfuzu, Vietnam'ı Laos ve Kamboçya üzerindeki etkisini pekiştirmeye itmektedir. Özellikle Laos, Çin ile Vietnam arasında bir tampon bölge işlevi görmekte; Kamboçya ise Çin'in önemli bir müttefiki haline gelmiştir. Vietnam, bu ülkelerle ekonomik işbirliğini artırarak, Çin'in hegemonyasına karşı bir denge unsuru olmaya çalışmaktadır. Örneğin, Vietnam-Laos arasında her yıl düzenlenen üst düzey toplantılar ve ortak altyapı projeleri, bu stratejinin somut örnekleridir. Kamboçya'da ise Vietnam yatırımları ve ticaret hacmi, Çin'in gerisinde kalmakla birlikte, önemli bir alternatif oluşturmaktadır.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vietnam'ın bölgesel liderlik stratejisi, Türkiye'nin kendi çevresindeki politikalarıyla karşılaştırılabilir. Türkiye de Orta Doğu ve Kafkaslarda etkinlik kurarken, büyük güçlerin müdahalesini sınırlamaya çalışmaktadır. Bu bakış açısı, Türk dış politikası için Vietnam modelinin incelenmesini anlamlı kılmaktadır. Ayrıca, Asya-Pasifik bölgesindeki güç dengesi değişimleri, Türkiye'nin Asya ile ilişkilerinde dikkate alması gereken bir faktördür. Vietnam'ın Çin'e karşı bağımsızlık vurgusu, Türkiye'nin kendi bölgesel politikalarında denge arayışına benzerlikler taşımaktadır.
