Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, ülkesinin Hürmüz Boğazı'ndaki deniz seyir güvenliğini koruma taahhüdünü yineledi. Albusaidi ayrıca, bölgede artan gerilimi azaltmak amacıyla İran ile ABD arasında siyasi bir çözüm çağrısında bulundu. Açıklama, Umman'ın bölgesel istikrar ve diplomatik çözüm arayışlarındaki rolünü bir kez daha ortaya koydu.
Hürmüz Boğazı ve Umman'ın Stratejik Konumu
Hürmüz Boğazı, dünya petrol taşımacılığının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir su yolu. Basra Körfezi'ni Umman Körfezi ve Arap Denizi'ne bağlayan bu dar geçit, Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt, Katar, Irak ve İran gibi ülkelerin petrol ve doğalgaz ihracatı için hayati önem taşıyor. Boğazın güney kıyısı tamamen Umman toprakları içinde yer alıyor; bu da Maskat yönetimine deniz trafiğinin güvenliği konusunda özel bir sorumluluk yüklüyor.
Son yıllarda bölgede yaşanan gerginlikler, özellikle 2019'da tankerlere yönelik saldırılar ve 2021'de İran'ın ele geçirdiği petrol tankeri olayı, Hürmüz'de seyir güvenliğini uluslararası gündemin üst sıralarına taşıdı. Umman, bu tür olayların tekrarlanmaması için hem İran hem de Batılı ülkelerle diyalog kanallarını açık tutmaya çalışıyor.
İran-ABD Geriliminde Diplomatik Çözüm Arayışı
Albusaidi'nin açıklamaları, İran ile ABD arasında yıllardır süren ve zaman zaman sıcak çatışma riski taşıyan gerilimin gölgesinde geldi. Umman, tarihsel olarak İran ile Batı arasında arabuluculuk yapan ender ülkelerden biri. 2015 nükleer anlaşması öncesinde olduğu gibi, son dönemde de esir takası ve arka kanal görüşmelerine ev sahipliği yaptı. Albusaidi, tarafların karşılıklı güveni tesis etmesi ve bölgesel güvenlik mimarisinin yeniden inşası için müzakere masasına dönmesi gerektiğini vurguladı.
Umman'ın bu tutumu, kendisini bölgesel bir istikrar unsuru olarak konumlandırma politikasının parçası. Ülke, askeri ittifaklara katılmaktan kaçınıyor ve hem İran hem de ABD ile iyi ilişkiler yürütüyor. Bu denge politikası, Maskat'a hem ekonomik hem de diplomatik avantaj sağlıyor.
Yemen'de Siyasi Çözüm Vurgusu
Albusaidi, ayrıca Yemen'deki siyasi çözüme olan desteğini yineledi. Yıllardır süren iç savaşta Umman, Husiler ile Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon arasında arabuluculuk girişimlerinde bulunuyor. Umman, Yemen krizinin askeri yollarla çözülemeyeceğini ve kapsayıcı bir siyasi diyalog gerektiğini savunuyor. Bu çağrı, geçtiğimiz aylarda BM öncülüğünde yürütülen ateşkes görüşmelerine destek niteliğinde.
Umman'ın Yemen politikası, ülkenin körfezdeki istikrar arayışının bir yansıması. Yemen'deki çatışmanın uzaması, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'nde deniz güvenliğini tehdit ediyor ve bölgesel ticareti olumsuz etkiliyor. Bu nedenle Maskat, hem insani krizin hafifletilmesi hem de deniz yollarının güvenliği için siyasi çözümü elzem görüyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Umman'ın açıklamaları, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları sürdürdüğü ve Körfez'de askeri varlığını koruduğu bir dönemde geldi. İran ise nükleer programını ilerletme ve bölgesel etkisini artırma yönünde adımlar atıyor. Bu ortamda Umman'ın deniz güvenliği taahhüdü, uluslararası petrol piyasaları için bir güvence mesajı olarak okunabilir. Hürmüz'de yaşanacak herhangi bir kesinti, küresel enerji fiyatlarında ani sıçramalara yol açabilir.
Öte yandan, Umman'ın diplomatik çabaları, bölgesel güvenlik mimarisinin yeniden şekillendiği bir dönemde dikkat çekiyor. Çin'in arabuluculuğuyla Suudi Arabistan ile İran arasında varılan anlaşma, bölgesel dengeleri değiştirdi. Umman, bu süreçte kendi arabuluculuk rolünü pekiştirmeye çalışıyor. Ülkenin istikrar vurgusu, aynı zamanda ekonomik çeşitlendirme ve yatırım çekme hedefleriyle de uyumlu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarı doğrudan ilgilendiren bir aktör. Enerji ithalatının büyük bölümünü deniz yoluyla ve özellikle Basra Körfezi üzerinden karşılayan Türkiye için boğazda seyir güvenliği hayati önemde. Umman'ın taahhüdü, Türkiye'nin enerji arz güvenliğine katkı sağlarken, İran-ABD geriliminin diplomasi yoluyla çözülmesi çağrısı da Ankara'nın bölgesel istikrar tercihleriyle örtüşüyor. Ayrıca Türkiye, Umman ile ekonomik ve ticari ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor; istikrarlı bir Körfez, Türk müteahhitlik ve yatırım projeleri için uygun zemin sunar.
