Ukrayna, Rus güçlerinin başkent Kiev'deki tarihi Ayasofya Katedrali'ne yönelik hedefli bir füze saldırısı düzenlediğini ve neredeyse bin yıllık yapının ciddi şekilde hasar gördüğünü açıkladı. Yetkililer, saldırının ardından itfaiye ekiplerinin yangını söndürmek için seferber olduğunu, katedral personelinin ise enkaz ve kül temizliğine başladığını bildirdi. UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan yapı, özellikle 11. yüzyıldan kalma mozaik ve freskleri ile ünlü. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, saldırıyı 'Rus terörünün kültürel soykırım politikasının bir parçası' olarak nitelendirdi.
Saldırının ayrıntıları ve katedralin önemi
15 Haziran sabahı erken saatlerde gerçekleşen saldırıda, katedralin kubbesine isabet eden bir füzenin büyük bir yangına yol açtığı belirtildi. Kiev Belediye Başkanı Vitali Klitschko, yaptığı açıklamada, 'Bu sadece bir bina değil; Ukrayna halkının varlığının, kültürünün ve inancının bir sembolü. Onu hedef almak, tarihimizi silme girişimidir' dedi. Yaklaşık 1000 yıllık olan Ayasofya Katedrali, Kiev Rus devletinin en önemli dini ve kültürel merkezi olarak kabul ediliyor. İçinde bulunan altın varaklı mozaikler ve 11. yüzyıla ait freskler, Hristiyanlık tarihinin nadide örnekleri arasında yer alıyor. Ayrıca katedraldeki gümüş ikonalar ve dini eşyalar da büyük ölçüde tahrip oldu. Ukrayna Kültür Bakanlığı, uzmanların hasar tespit çalışmalarına başladığını ancak tamir çalışmalarının yıllar sürebileceğini ifade etti.
Uluslararası tepkiler ve bölgesel boyut
Saldırı, uluslararası toplumdan geniş çaplı tepki topladı. UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay, 'Kültürel mirasa yönelik bu tür saldırılar savaş suçu teşkil edebilir' açıklamasında bulundu. Avrupa Birliği ve NATO da saldırıyı kınayan ortak bildiriler yayımladı. Rusya ise saldırıyı doğrulamayan bir açıklama yaparken, Ukrayna'yı 'yanlış bayrak operasyonu' düzenlemekle suçladı. Bombardıman, halihazırda Karadeniz'de tahıl koridoru müzakerelerinin devam ettiği bir dönemde gerçekleşti. Uzmanlar, bu saldırının Rusya'nın Ukrayna'nın kültürel kimliğini hedef alma stratejisinin bir parçası olduğunu belirtiyor. Savaş başladığından bu yana 500'den fazla kültürel yapının hasar gördüğü tahmin ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem Karadeniz'deki güvenlik dinamikleri hem de Ukrayna ile olan tarihi ve kültürel bağları nedeniyle bu gelişmeyi yakından takip ediyor. Ayasofya Katedrali'nin dünya mirası niteliği, Türkiye'nin de UNESCO bünyesinde üstlendiği kültürel koruma misyonu ile örtüşüyor. Saldırı, savaşın sadece askeri değil, kültürel bir boyutu olduğunu da gösteriyor. Türkiye, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü destekleyen bir politika izlerken, bu tür saldırılar Ankara'nın arabuluculuk çabalarını zora sokabilir. Ayrıca, Karadeniz tahıl anlaşmasının sürdürülebilirliği açısından taraflar arasındaki güvenin daha da aşınmasına yol açabilecek bu olay, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik rolünü yeniden değerlendirmesine neden olabilir.
