Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, savaşın en kritik dönemecinde ülkenin en üst düzey askeri yetkilisi Genelkurmay Başkanı Valeriy Zalujniyi'yi görevden aldı. Bu karar, ordunun gelenekselci kanadı ile genç yenilikçi subaylar arasında haftalardır süren ve son haftalarda sokaklara taşan bir iktidar mücadelesinin ardından geldi. Başkent Kiev'deki askeri karargâhların önünde gerçekleşen küçük çaplı protestolar, savaşın seyri ve askeri stratejiye ilişkin derin görüş ayrılıklarının bir yansıması olarak yorumlandı. Zelenskiy'nin kararnamesiyle Zalujniyi'nin yerine, daha önce kara kuvvetleri komutanlığı yapmış olan General Oleksandr Syrskyi atandı. Bu değişimin, özellikle Rusya'nın sonbahar ve kış aylarında yoğunlaştırdığı saldırılar karşısında Ukrayna'nın savunma duruşunu nasıl etkileyeceği merak konusu.
Ordu içindeki eski-yeni mücadelesi savaş yönetimini nasıl etkiledi?
Zelenskiy ve Zalujniyi arasındaki gerilim, savaşın ilk yılında bile zaman zaman gündeme gelmişti. Ancak son aylarda, özellikle Ukrayna'nın 2023 yazında başlattığı karşı taarruzun beklenen sonuçları vermemesi, bu gerilimi su yüzüne çıkardı. Zalujniyi'nin temsil ettiği eski nesil subaylar, Sovyet döneminden kalma merkeziyetçi bir komuta yapısını benimsiyor ve daha temkinli, yıpratma savaşına dayalı bir strateji izlenmesini savunuyordu. Buna karşılık, genç yenilikçi subaylar —ki bunların çoğu savaşın başında askere alınan, Batı eğitimi almış ve NATO standartlarına daha yatkın isimlerdi— sahada daha fazla inisiyatif, hızlı karar alma ve daha esnek bir komuta zinciri talep ediyordu. Bu iki grup arasındaki çekişme, kamuoyunda da tartışma konusu haline gelmiş; özellikle sosyal medyada Zalujniyi'ye destek mesajları yayınlanırken, Zelenskiy'nin savaşı daha etkin yönetemediği yönünde eleştiriler artmıştı. Görevden alma kararının ardından, Zalujniyi'nin siyasi bir figür olarak kalacağı ve hatta bir siyasi parti kurma hazırlığı içinde olduğu yönünde spekülasyonlar da ortaya çıktı. Ancak Zalujniyi, mevcut durumda savaşın kazanılmasına odaklanılması gerektiğini söyleyerek bu iddiaları yalanladı.
Bölgesel ve küresel boyut: Batı'dan temkinli destek
Bu değişim, Ukrayna'nın en büyük askeri ve mali destekçisi olan Batılı ülkelerde dikkatle karşılandı. ABD ve NATO yetkilileri, Ukrayna'nın egemen kararlarına saygı duyduklarını ancak savaş yönetimindeki istikrarın önemine vurgu yaptılar. Özellikle ABD Kongresi'ndeki Ukrayna yardım paketinin onaylanmasının ertelendiği bir dönemde, Zelenskiy'nin bu hamlesi bazı Batılı yetkililer tarafından 'siyasi bir risk' olarak değerlendirildi. Rusya ise bu gelişmeyi hemen kendi lehine kullanmaya çalıştı; Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, Ukrayna yönetimindeki 'kaos ve çelişkilerin' savaşın gidişatını etkileyeceğini iddia etti. Öte yandan, General Syrskyi'nin daha önce Kiev ve Harkiv savunmalarında etkili olduğu biliniyor. Ancak yeni komutanın, Batı ile koordinasyonu artırması ve özellikle hava savunma sistemlerinin daha etkin kullanılmasını sağlaması bekleniyor. Uzmanlar, bu değişimin Ukrayna'nın savaş stratejisinde köklü bir dönüşümden ziyade, mevcut taktiklerin daha hızlı uygulanmasını hedeflediğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna ordusundaki bu komuta değişikliği, Türkiye'nin Karadeniz güvenliği ve Tahıl Koridoru anlaşmasının geleceği açısından dolaylı etkilere sahip. Türkiye, savaşın başından beri Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklerken, askeri alanda da (özellikle Bayraktar TB2 ve İHA teknolojileriyle) Ukrayna'ya doğrudan katkı sağladı. Yeni Genelkurmay Başkanı Syrskyi'nin Batı yanlısı ve teknoloji odaklı yaklaşımının, Türkiye'nin Ukrayna savunma sanayii ile işbirliğini daha da ilerletebileceği düşünülüyor. Ancak ordudaki bu tür bir iç çatışmanın savaşın seyrini olumsuz etkilemesi halinde, Türkiye'nin arabuluculuk çabaları da zarar görebilir. Ankara, hem Rusya hem de Ukrayna ile diyalog kanallarını açık tutarken, sahada istikrarı Koridor anlaşması için kritik görüyor.
