Ukrayna'da, popüler eski Savunma Bakanı Mihaylo Fedorov'un görevden alınmasına tepki olarak başlayan kitlesel protestolar, savaşın devam ettiği koşullara rağmen üçüncü gününde de şiddetini koruyor. Başkent Kiev başta olmak üzere birçok kentte on binlerce kişi, Fedorov'un yeniden göreve getirilmesi talebiyle sokaklara döküldü. Gösteriler, Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'in iki gün süren üst düzey askeri ve siyasi yetkililerle yaptığı toplantıların hemen ardından patlak verdi. Fedorov'un ani görevden alınışının arkasında, özellikle doğu cephesindeki son askeri başarısızlıklar ve savunma bütçesindeki usulsüzlük iddialarının yattığı belirtiliyor.
Protestoların Arka Planı ve Fedorov'un Popülaritesi
Mihaylo Fedorov, Ukrayna'nın savunma reformlarının mimarı olarak biliniyor. Göreve geldiği 2021 yılından bu yana, Sovyet döneminden kalma askeri yapıyı modernize etmiş, NATO standartlarına uyum sürecini hızlandırmış ve özellikle insansız hava araçları (İHA) ve siber savunma alanında önemli atılımlar gerçekleştirmişti. Fedorov, savaşın ilk günlerinde Kiev'in savunmasında kritik rol oynamış ve halk arasında 'savaşın kahramanı' olarak anılmaya başlamıştı. Ancak son haftalarda, doğu cephesinde Rus güçlerinin ilerleyişi karşısında alınan ağır kayıplar ve bazı savunma harcamalarının şeffaf olmadığı yönündeki iddialar, Fedorov'un üzerindeki baskıyı artırmıştı. Zelenskiy yönetimi, Fedorov'un görevden alınmasının 'rutin bir rotasyon' olduğunu açıklasa da, bu kararın zamanlaması ve şekli kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Ülkenin önde gelen siyasi analistlerinden Olena Prokopenko, "Fedorov, savaşın en zor dönemlerinde bile halkın güvenini kazanmış bir isimdi. Onun görevden alınması, sadece bir bakan değişikliği değil, aynı zamanda savaş stratejisine duyulan güvenin sorgulanmasına yol açtı" değerlendirmesinde bulundu.
Protestoların üçüncü gününde, Kiev'in bağımsızlık Meydanı'nda toplanan kalabalığa hitap eden muhalefet milletvekilleri, Fedorov'un derhal göreve iade edilmesini ve savunma bakanlığında kapsamlı bir reform yapılmasını talep etti. Göstericiler, "Fedorov'u geri istiyoruz", "Yolsuzluğa hayır" ve "Ordumuzu koruyun" sloganları attı. Polis, protestoların barışçıl geçtiğini ancak bazı grupların hükümet binalarına yürümek istemesi üzerine önlem alındığını duyurdu. Gösteriler sırasında herhangi bir gözaltı veya çatışma yaşanmadığı bildirildi. Öte yandan, başkent dışındaki birçok kentte de dayanışma eylemleri düzenleniyor. Harkiv, Dnipro ve Lviv gibi büyük şehirlerde de benzer protestolar gerçekleşiyor. Harkiv'de bir grup gazi, "Fedorov sayesinde ölümden döndük, onu yalnız bırakmayacağız" yazılı pankartlar taşıdı. Protestoların savaşın gölgesinde bu kadar geniş katılımla devam etmesi, Ukrayna toplumunda siyasi taleplerin askeri önceliklerin önüne geçebildiğini gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Savaşın Seyrine Etkisi
Fedorov'un görevden alınması, sadece Ukrayna iç siyasetini değil, aynı zamanda Batılı müttefikler nezdinde Ukrayna'nın savaş yönetimine duyulan güveni de etkileyebilir. ABD ve AB ülkeleri, Ukrayna'ya yaptıkları askeri yardımın etkin kullanımı konusunda hassasiyet gösteriyor. Savunma bakanlığındaki bu tür bir kriz, yardımların izlenmesi ve denetlenmesi konusunda endişelere yol açabilir. Özellikle, Ukrayna'nın uzun menzilli silah sistemleri ve hava savunma sistemleri için yeni yardım paketlerinin görüşüldüğü bir dönemde, bu tür bir siyasi istikrarsızlık Batılı başkentlerde soru işaretleri yaratabilir. Öte yandan Rusya, Ukrayna'daki bu iç çekişmeleri propaganda malzemesi olarak kullanmaya başladı bile. Kremlin destekli medya, "Zelenskiy rejiminin çatırdadığını" ve "Ukrayna ordusunun moralinin bozulduğunu" öne sürüyor. Ukrayna'nın Doğu Avrupa güvenliği açısından kilit önemi düşünüldüğünde, bu protestoların savaşın gidişatına etkisi yakından izleniyor. NATO Genel Sekreteri, yaptığı açıklamada Ukrayna halkının demokratik taleplerini saygıyla karşıladıklarını ancak savaşın kritik bir aşamada olduğunu ve birliğin korunması gerektiğini vurguladı. Analistler, Fedorov krizinin kısa vadede çözülmemesi halinde, Ukrayna'nın batıdan alacağı desteğin koşullarının sıkılaşabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'daki bu siyasi kriz, Türkiye'nin Karadeniz güvenliği ve Ukrayna ile olan stratejik ortaklığı açısından önem taşıyor. Türkiye, savaşın başından itibaren Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklemiş ve askeri alanda işbirliğini geliştirmiştir. Fedorov'un görevden alınması, Ukrayna savunma reformlarının hızını ve istikrarını etkileyebilir. Özellikle, Türkiye ile Ukrayna arasındaki İHA ve gemiler gibi savunma sanayii projeleri, Fedorov döneminde hız kazanmıştı. Yeni savunma bakanının bu projelere nasıl yaklaşacağı, Türk savunma şirketlerinin Ukrayna'daki faaliyetlerini doğrudan etkileyebilir. Ayrıca, savaşın seyrini etkileyebilecek bu tür iç siyasi gelişmeler, Ankara'nın bölgesel dengeleri hesaplarken dikkate alması gereken faktörler arasında yer alıyor. Türkiye, hem Ukrayna'nın istikrarı hem de Rusya ile olan hassas dengesi nedeniyle bu süreci yakından takip ediyor.
