ABD'de Donald Trump yönetimi, 2001 yılından bu yana ulusal ormanların yaklaşık 58 milyon dönümünü (23 milyon hektar) yol yapımı ve ağaç kesimi gibi faaliyetlerden koruyan iki partili Yol Yapım Yasağı'nı (Roadless Rule) yürürlükten kaldırmak için harekete geçti. Eski Beyaz Saray Çevre Kalitesi Konseyi Başkanı Charles F. Sams III'ün kaleme aldığı bir analizde belirtildiğine göre, bu adım ABD'nin kamuya ait ormanlık alanlarının geleceğini tehdit ediyor. Yönetmelik, özellikle Alaska'daki Tongass Ulusal Ormanı gibi bakir bölgeleri koruma altına alırken, Trump yönetiminin hamlesi enerji şirketlerine ve kereste endüstrisine yeni alanlar açmayı hedefliyor.
Yol Yapım Yasağı'nın arka planı ve önemi
2001 yılında dönemin Başkanı Bill Clinton tarafından imzalanan Yol Yapım Yasağı, ulusal ormanlardaki yol yapımını ve ağaç kesimini sıkı kurallara bağlıyor. Bu düzenleme, orman ekosistemlerinin korunması, su kaynaklarının temiz kalması ve yaban hayatının yaşam alanlarının muhafaza edilmesi açısından kritik öneme sahip. Yönetmelik, 58 milyon dönüm alanı kapsıyor ve bunun 9 milyon dönümü Alaska'daki Tongass Ulusal Ormanı'nda bulunuyor. Tongass, dünyanın en büyük ılıman yağmur ormanlarından biri olarak kabul ediliyor ve iklim değişikliğiyle mücadelede karbon depolama kapasitesiyle dikkat çekiyor.
Trump yönetimi, düzenlemeyi kaldırarak enerji ve kereste şirketlerinin bu alanlara erişimini kolaylaştırmak istiyor. Ancak çevre örgütleri, bu adımın orman yangınlarını artırabileceği, su kalitesini düşürebileceği ve karbon emisyonlarını yükseltebileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, söz konusu yönetmelik daha önce mahkeme kararlarıyla da desteklenmişti. ABD Orman Hizmetleri verilerine göre, ulusal ormanlardaki yol ağının uzunluğu 380.000 milden (611.550 km) fazla ve bu yolların bakım maliyeti yılda 3 milyar doları buluyor. Yeni yolların eklenmesi bu mali yükü daha da artıracak.
Bölgesel ve küresel boyut
Yol Yapım Yasağı'nın kaldırılması yalnızca ABD için değil, küresel iklim hedefleri açısından da önemli sonuçlar doğurabilir. Tongass Ulusal Ormanı, yılda 2,5 milyon metrik ton karbondioksit emiyor ve bu, ABD'nin toplam emisyonlarının azaltılmasında kilit rol oynuyor. Düzenlemenin kaldırılması, bu ormanın karbon yutağı işlevini zayıflatacak. Ayrıca, Alaska'da yaşayan yerli topluluklar için bu ormanlar geleneksel geçim kaynağı olarak büyük önem taşıyor. Yol yapımının artması, göç yollarını kesecek, avlanma alanlarını daraltacak ve kültürel mirasa zarar verecek. Uluslararası çevre örgütleri, ABD'nin bu hamlesini Paris Anlaşması hedefleriyle çelişen bir adım olarak değerlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump yönetiminin bu kararı, Türkiye gibi orman varlığı açısından zengin ülkeler için de önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, son yıllarda orman yangınları ve yasadışı ağaç kesimiyle mücadele ederken, ABD'deki bu gelişme, orman koruma politikalarının ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Küresel iklim değişikliğiyle mücadelede ormanların korunması kritik önem taşıdığından, Türkiye'nin kendi orman yasalarını güçlendirmesi ve bu tür uluslararası adımları yakından izlemesi gerekiyor. Ayrıca, ABD-Çin rekabeti bağlamında, Trump'ın çevre politikalarındaki geri adımlar, Türkiye'nin yeşil dönüşüm ve karbon nötr hedeflerini etkileyebilir. Türkiye, bu süreçte orman koruma konusunda uluslararası iş birliğine daha fazla önem vermeli ve karbon ticareti gibi mekanizmalarda aktif rol almalıdır.
