ABD Başkanı Donald Trump, ülkenin önde gelen yapay zeka (AI) şirketlerinde doğrudan devlet hissesi almayı öngören bir plan üzerinde çalışıyor. Bu cesur hamle, Trump'ı kendisinin en sert eleştirmenleriyle alışılmadık bir şekilde aynı çizgiye getiriyor. Başkan, bu ayın başlarında yaptığı açıklamada, "Amerikan halkına parçaların verilebileceği kavramlar" üzerinde düşündüğünü doğruladı. Plan, yapay zeka sektörünün stratejik önemini vurgularken, devletin bu alandaki varlığını da artırmayı hedefliyor. Habere göre, Trump yönetimi, AI şirketlerinin hisselerini halka arz etmesi durumunda devletin de bu hisselerin bir kısmını satın almasını değerlendiriyor. Bu, hem devletin gelir elde etmesini hem de sektör üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmasını sağlayabilir.
Gelişmenin arka planı
Trump'ın bu planı, yapay zekanın küresel rekabette giderek daha kritik bir rol oynamasıyla şekilleniyor. ABD, Çin gibi rakiplerine karşı teknolojik üstünlüğünü korumak için AI sektörüne daha fazla yatırım yapma ihtiyacı hissediyor. Uzmanlar, devlet ortaklığının, ABD'li AI şirketlerinin Çinli rakipleri karşısında daha güçlü olmasını sağlayabileceğini belirtiyor. Ayrıca, planın Trump'ın "America First" politikasıyla da uyumlu olduğu ifade ediliyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamalarda, AI'nın ulusal güvenlik ve ekonomik büyüme açısından hayati öneme sahip olduğu vurgulanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump'ın bu girişimi, küresel teknoloji rekabetinde yeni bir dönemin habercisi olabilir. Çin, halihazırda AI alanında büyük yatırımlar yaparken, ABD'nin de devlet eliyle sektöre müdahale etmesi, teknoloji savaşlarını daha da kızıştırabilir. Avrupa Birliği ise, bu tür devlet müdahalelerine temkinli yaklaşıyor. AB yetkilileri, piyasa mekanizmalarını bozabilecek bir devlet ortaklığı planının rekabet hukuku açısından sorunlar yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, Trump'ın bu hamlesi, ABD'nin stratejik sektörlerde daha aktif bir devlet rolü benimsediğini gösteriyor. Bu, ABD'nin geleneksel serbest piyasa yaklaşımından bir sapma olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yapay zeka alanında milli bir strateji geliştirmeye çalışırken, ABD'nin bu hamlesi Ankara için önemli bir referans noktası oluşturuyor. Türkiye'nin de benzer şekilde yerli AI şirketlerine devlet desteği sağlaması veya ortaklık modelleri geliştirmesi gündeme gelebilir. ABD-Çin arasındaki teknoloji rekabeti, Türkiye'nin hem ABD hem de Çin ile denge politikası izlemesini zorlaştırabilir. Özellikle savunma sanayii ve yapay zeka gibi alanlarda Türkiye'nin kendi milli teknolojilerini geliştirmesi, dışa bağımlılığı azaltma açısından kritik önem taşıyor. Trump'ın bu planı, küresel teknoloji rekabetinin devlet eliyle nasıl şekillendirilebileceğine dair önemli bir örnek teşkil ediyor.
