Etiyopya'nın kuzeyindeki Tigray bölgesinin başkenti Mekelle'ye hükümet yanlısı güçlerin girdiği bildirildi. Bir görgü tanığı, muhalif Tigray Halk Kurtuluş Cephesi'nin (TPLF) kentten çekilme kararını açıklamasının ardından federal güçlerin ve müttefiklerinin Mekelle'e yerleştiğini söyledi. TPLF yönetimi, şiddetli çatışmaların ardından geri çekilerek kenti hükümet güçlerine bıraktıklarını duyurdu. Bu gelişme, aylardır süren ve yüz binlerce kişiyi yerinden eden çatışmalarda kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor.
Çatışmaların Arka Planı ve TPLF'nin Geri Çekilmesi
Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, Kasım 2020'de TPLF'ye yönelik askeri operasyon başlattığını açıklamıştı. Hükümet, TPLF'yi federal orduya saldırı düzenlemekle suçlarken, TPLF bu iddiayı reddediyor ve kendisini bölgenin meşru yönetimi olarak görüyordu. Çatışmalar kısa sürede Tigray'ın kırsal bölgelerine yayıldı; Eritre askerleri ve Amhara milisleri de federal güçlerin yanında savaşa katıldı.
Haziran ayında TPLF güçleri Mekelle'i ele geçirmiş ve federal hükümet kentten çekilmek zorunda kalmıştı. O dönemde Abiy yönetimi ateşkes ilan etmiş, ancak TPLF ilerleyişini sürdürerek Amhara ve Afar bölgelerine doğru genişlemişti. Son haftalarda federal güçler karşı taarruza geçti ve çok sayıda kasabayı geri aldı. TPLF'nin Mekelle'den çekilmesi, bu askeri dengenin hükümet lehine döndüğünü gösteriyor.
TPLF Sözcüsü Getachew Reda, yaptığı açıklamada kentin "sivillerin güvenliği için" boşaltıldığını öne sürdü. Etiyopya hükümeti ise Mekelle'in "tamamen kontrol altına alındığını" duyurdu. Bağımsız kaynaklar, kentteki durumun henüz net olmadığını ve iletişim hatlarının kesik olduğunu belirtiyor.
İnsani Kriz ve Bölgesel Yansımalar
Birleşmiş Milletler, Tigray'da 5,2 milyon kişinin insani yardıma muhtaç olduğunu tahmin ediyor. Bölgeye yardım ulaştırılması aylardır engelleniyor; sağlık tesisleri ve altyapı büyük ölçüde tahrip edilmiş durumda. Uluslararası Kızılhaç Komitesi, Mekelle'deki hastanelerin ilaç ve yakıt sıkıntısı çektiğini bildirdi.
Çatışmalar, Afrika Boynuzu'nda istikrarsızlığı artırdı. Komşu Sudan, on binlerce Tigraylı mülteciye kapılarını açtı; ancak iki ülke arasında El Fashaga sınır bölgesi nedeniyle gerilim yaşanıyor. Eritre, Tigray sınırına asker yığdı; bağımsız gözlemciler Eritre'nin çatışmaya doğrudan müdahil olduğunu doğruluyor. ABD ve Avrupa Birliği, taraflara ateşkes çağrısı yaparken, Etiyopya'ya yönelik yaptırım tehditlerini gündeme getirdi. Çin ve Rusya ise Abiy yönetimine destek veren açıklamalar yaptı.
Mekelle'nin kontrolü, Tigray'da kimin meşru yönetim olduğu tartışmasını yeniden alevlendirdi. Federal hükümet, TPLF'yi "terör örgütü" ilan etmişti; TPLF ise Abiy yönetimini "Tigray halkına soykırım uygulamakla" suçluyor. Bölgesel yönetimler arasındaki güç mücadelesi, Etiyopya'nın federal yapısını derinden sarstı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Etiyopya, Türkiye'nin Afrika'daki en büyük ticari ortaklarından biri. Türk müteahhitlik firmaları ülkede 2 milyar doların üzerinde proje yürütüyor; savunma sanayii ihracatı da son yıllarda artmış durumda. Çatışmaların uzaması, Türk yatırımlarını ve bölgesel istikrarı riske atıyor. Ankara, hem Addis Ababa ile ilişkilerini korumak hem de Tigray'daki insani krize müdahil olmak arasında denge gözetiyor. Afrika Boynuzu'ndaki istikrarsızlık, Kızıldeniz ve Süveyş hattı üzerinden yürüyen Türk dış ticaretini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye'nin barışçıl çözüm çağrıları, bölgesel nüfuzunu güçlendirme fırsatı sunuyor.
