Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile ABD Başkanı Donald Trump arasında Beijing'de gerçekleşen zirve, uluslararası medyada genel olarak "gösterişli ama içerikten yoksun" olarak nitelendirildi. Ancak bu yüzeysel değerlendirme, zirvenin özellikle Tayvan meselesinde Washington ile Pekin arasındaki ilişkilerde bir dönüm noktası olduğu gerçeğini gözden kaçırıyor. Zirve, iki liderin kameralar önündeki gülümsemelerinin ötesinde, stratejik dengeleri etkileyebilecek somut mesajlar içeriyordu.
Tayvan Konusunda Stratejik Netlik
Zirvenin en kritik başlıklarından biri Tayvan oldu. ABD, 1979'dan bu yana sürdürdüğü "stratejik belirsizlik" politikasıyla, Tayvan'a saldırı durumunda müdahale edip etmeyeceğini net olarak ifade etmemişti. Ancak Trump yönetimi, Xi ile yaptığı görüşmede bu politikadan uzaklaşma sinyali verdi. ABD'li üst düzey bir yetkilinin zirve sonrası yaptığı açıklamaya göre, Trump, "Tayvan'ın statükosunun değişmemesi gerektiğini" ve "ABD'nin bölgedeki angajmanının süreceğini" net bir dille ifade etti. Bu, Çin'in 'Tek Çin' politikasına aykırı olmamakla birlikte, ABD'nin Tayvan'a yönelik güvenlik taahhüdünün altını çiziyor.
Uzmanlar, bu ifadelerin Tayvan'ın bağımsızlıkçı eğilimlerini cesaretlendirebileceğini ve Çin'in tepkisini çekebileceğini belirtiyor. Öte yandan Çin, zirvede Tayvan'ı ABD'ye karşı bir pazarlık kozu olarak kullanmadı. Xi, 'Tek Çin' ilkesine vurgu yaparken, Tayvan Boğazı'nda barışın korunması çağrısını yineledi. Ancak Çin'in, ABD'nin Tayvan'a silah satışını ve resmi olmayan temasları sürdürmesini yakından izlediği biliniyor.
Ticaret Savaşının Gölgesinde Bölgesel Dengeler
Zirve, aynı zamanda devam eden ABD-Çin ticaret savaşının da bir yansımasıydı. Trump, Çin'den ithalata uyguladığı gümrük tarifelerini artırma tehdidini sürdürürken, Xi ise Çin'in kendi teknolojik bağımsızlığını geliştirme kararlılığını ortaya koydu. Bölgesel açıdan bakıldığında, zirve ABD'nin Asya-Pasifik'teki müttefikleri için iki önemli mesaj içeriyordu: Birincisi, ABD'nin bölgeden çekilmediği; ikincisi ise Çin'in yükselişinin ABD tarafından kabul edildiği ancak bunun sınırsız bir hoşgörü anlamına gelmediği. Japonya, Güney Kore ve Avustralya gibi ülkeler, bu dengeli yaklaşımı kendi çıkarları açısından değerlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Çin rekabeti, Türkiye'nin de içinde bulunduğu küresel sistemi doğrudan etkiliyor. Tayvan konusundaki bu gerilim, Türkiye'nin 'Tek Çin' politikasına bağlılığını bir kez daha hatırlatıyor. Ancak Ankara, hem ABD ile stratejik ortaklığını sürdürürken hem de Çin ile ekonomik işbirliğini derinleştirme arayışında. Bu zirve, Türkiye'nin Asya-Pasifik'teki dengeleri daha yakından takip etmesi gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, ABD'nin Tayvan'a yönelik netleşen taahhüdü, Çin'in Doğu Akdeniz ve Orta Asya'da daha agresif bir politika izlemesine yol açabilir; bu da Türkiye'nin enerji ve güvenlik çıkarları açısından risk oluşturabilir.
