Trump yönetiminin, Obamacare (Uygun Fiyatlı Bakım Yasası) kapsamında sağlık sigortası için fazla ödeme yaptığını öne sürdüğü 1 milyon kişiye 500 dolarlık iade çeki göndermeyi planladığı öğrenildi. Axios'un haberine göre, söz konusu plan, 3 Kasım 2020 başkanlık seçimlerinden hemen önce uygulamaya konulabilir. Beyaz Saray ve Sağlık Bakanlığı'ndan henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Planın Arka Planı ve Hukuki Boyut
Trump yönetimi uzun süredir Obamacare'i hedef alıyor ve yasayı yürürlükten kaldırmak için çeşitli girişimlerde bulunuyor. Ancak Kongre'de tamamen kaldırılması mümkün olmadı. Şimdi ise idari yollarla, sigorta şirketlerinin fazla ücret aldığı iddiasıyla bireylere doğrudan ödeme yapmayı planlıyor. Bu hamlenin yasal dayanağı belirsiz; uzmanlar, yönetimin böyle bir iadeyi hangi yetkiyle yapacağını sorguluyor. Öte yandan, planın seçim öncesi seçmenlere maddi destek sağlayarak Trump'ın yeniden seçilme şansını artırmayı amaçladığı düşünülüyor.
Obamacare, 2010 yılında Barack Obama döneminde kabul edilen ve milyonlarca Amerikalıya sağlık sigortası sağlayan bir yasa. Trump, başkanlığı boyunca yasayı zayıflatmaya çalıştı; primleri düşürme vaadiyle hareket etti ancak primler birçok eyalette arttı. Şimdi ise fazla ödeme yapıldığı iddiasıyla iade dağıtma fikri, yönetimin Obamacare'e yönelik eleştirilerini sürdürdüğü bir dönemde geliyor.
Önerilen iade çeklerinin dağıtımı için hangi kriterlerin kullanılacağı belirsiz. Axios'a göre, yönetim 1 milyon kişiyi hedefliyor; bu kişilerin sigorta şirketlerine fazla prim ödediği tespit edilenler arasından seçileceği belirtiliyor. Ancak bu tespitin nasıl yapılacağı ve fonun nereden sağlanacağı açıklanmadı. Uzmanlar, böyle bir ödemenin federal bütçeye ek yük getirebileceğini ve Kongre onayı gerektirebileceğini söylüyor.
Seçim Öncesi Siyasi Etkiler
ABD'de 3 Kasım 2020'de yapılacak başkanlık seçimleri öncesinde Trump, ekonomik teşvikler ve doğrudan ödemeler yoluyla seçmen desteğini artırmaya çalışıyor. Daha önce koronavirüs salgını nedeniyle birçok Amerikalıya doğrudan nakit yardımı yapılmıştı. Şimdi ise Obamacare iadeleri, sağlık sigortası olan ve prim ödeyen milyonlarca kişiyi hedef alıyor. Bu hamle, özellikle orta gelirli seçmenler nezdinde olumlu karşılanabilir, ancak muhalefet bunu bir seçim rüşveti olarak nitelendirebilir.
Demokratlar, planı "siyasi amaçlı ve yasadışı" olarak eleştirebilir. Seçim kampanyası sırasında yapılan bu tür ödemelerin federal kaynakların kötüye kullanımı anlamına gelebileceği belirtiliyor. Ayrıca, iade çeklerinin sadece belirli eyaletlerde mi yoksa ülke genelinde mi dağıtılacağı da merak konusu. Seçim kurulları, bu tür bir uygulamanın seçim mevzuatını ihlal edip etmediğini inceleyebilir.
Obamacare, ABD siyasetinde kutuplaşmanın sembolü haline gelmiş durumda. Cumhuriyetçiler yasayı "sosyalist" olarak nitelendirirken, Demokratlar sağlık hakkı olarak savunuyor. Trump'ın bu hamlesi, Obamacare'e karşı olan tabanını konsolide ederken, yasadan faydalanan milyonları da etkilemeyi amaçlıyor. Ancak planın uygulanabilirliği hukuki ve bürokratik engellere takılabilir.
Küresel ve Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki sağlık sigortası politikaları, dünya genelinde sağlık sistemleri için referans noktası olabilir. Trump'ın Obamacare'i zayıflatma çabaları, diğer ülkelerdeki sağlık reformu tartışmalarını da etkileyebilir. Türkiye'de sağlık sistemi büyük ölçüde devlet destekli ve Genel Sağlık Sigortası (GSS) üzerinden yürüyor. ABD'deki bu tür seçim öncesi mali teşvikler, Türkiye'nin sağlık politikalarını doğrudan etkilemez; ancak küresel sağlık ekonomisi ve ilaç fiyatları üzerinden dolaylı yansımaları olabilir. Ayrıca, ABD'deki siyasi belirsizlik, Türkiye-ABD ilişkilerinde sağlık alanındaki iş birliklerini etkileyebilir. Yine de bu haber, öncelikle ABD iç siyasetiyle ilgili olduğundan Türkiye için acil bir sonuç doğurmaz.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın Obamacare iadeleri planı, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmiyor. Ancak ABD'deki seçim öncesi ekonomik teşvikler, küresel piyasalarda dalgalanma yaratabilir. Türkiye, ABD ile ticaret ve savunma alanında önemli bir ortak; ABD'deki siyasi istikrar ve ekonomi politikaları, Türkiye'nin ihracatı ve döviz kurları üzerinden dolaylı etkiler yaratabilir. Ayrıca, sağlık sistemleri konusundaki tartışmalar, Türkiye'nin sağlık turizmi potansiyelini etkileyebilir. Yine de bu haber öncelikle ABD iç siyasetine dair olduğundan Türkiye için stratejik bir risk oluşturmuyor.
