ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Kanada'nın Amerikan ürünlerine yönelik 'devam eden ayrımcılığı' gerekçesiyle bazı Kanada mallarına yüzde 50 oranında ek gümrük vergisi getirdi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, bu vergilerin özellikle çelik ve alüminyum gibi kritik sektörlerde yoğunlaştığı belirtildi. Karar, iki ülke arasında uzun süredir devam eden ticari gerilimleri daha da tırmandırarak, Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması'nın (USMCA) geleceğine ilişkin endişeleri artırdı. Trump yönetiminden bir yetkili, yeni vergilerin 'Kanada'nın Amerikan tarım ürünleri ve teknolojisine uyguladığı haksız kotalar ve tarife dışı engellere' bir yanıt olduğunu ifade etti.
Gelişmenin arka planı
ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, Trump'ın 2018 yılında çelik ve alüminyuma ulusal güvenlik gerekçesiyle yüzde 25 ve yüzde 10 vergi koymasıyla başlamıştı. Kanada da misilleme olarak Amerikan ürünlerine karşılıklı vergiler uygulamıştı. İki ülke arasında 2020'de imzalanan USMCA anlaşması, bir süreliğine gerilimi düşürmüş olsa da, özellikle süt ürünleri, kereste ve otomotiv sektörlerindeki anlaşmazlıklar sürmüştü. Trump yönetiminin son verilerine göre, ABD'nin Kanada'ya ihracatı 2023 yılında 290 milyar dolar seviyesindeyken, ithalat 430 milyar dolar olarak gerçekleşti. Yeni vergilerin özellikle Kanada'nın en büyük ihracat kalemleri arasında yer alan çelik, alüminyum, kereste ve bazı tarım ürünlerini hedef aldığı belirtiliyor. Kanada hükümetinden ise henüz resmi bir yanıt gelmezken, Ottawa'nın misilleme hazırlığı içinde olduğu yönünde bilgiler sızıyor. Ekonomistler, bu adımın iki ülke arasındaki ticaret hacmini 10 milyar dolar azaltabileceğini ve özellikle sınır bölgelerindeki küçük işletmeleri olumsuz etkileyeceğini öngörüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-Kanada ticaret savaşı, küresel tedarik zincirlerinde yeni kırılmalara neden olma potansiyeli taşıyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi yıllık 700 milyar doları aşarken, bu durum Latin Amerika'dan Asya'ya kadar birçok bölgeyi etkileyebilir. Meksika, USMCA'nın bir parçası olarak dolaylı yoldan etkilenecek ülkelerin başında geliyor. ABD'li yetkililer, Çin'den yapılan ithalata yönelik benzer adımların sinyalini de vermişti. Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesini, 2024 seçimleri öncesi korumacı seçmen tabanını memnun etme çabası olarak yorumluyor. Ancak bu tür adımların, küresel ekonomik büyümeyi yavaşlatacağı ve enflasyonu yeniden tetikleyebileceği yönünde uyarılar var. Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) verilerine göre, 2018'den bu yana ABD'nin uyguladığı ek vergiler nedeniyle küresel ticaret hacmi 30 milyar dolar azalmış durumda. Kanada Başbakanı Justin Trudeau, daha önce bu tür adımlar karşısında 'Kanada'nın çıkarlarını sonuna kadar savunacağını' ilan etmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, Türkiye için doğrudan bir tehdit olmasa da, küresel ekonomik yansımaları açısından dikkatle izlenmelidir. Ticaret savaşlarının derinleşmesi, dünya ticaretini yavaşlatarak Türkiye'nin ihracat pazarlarını daraltabilir. Özellikle ABD ve Kanada'ya çelik, otomotiv yan sanayi ve tekstil ihraç eden Türk firmaları, bu pazarlardaki talep daralmasından olumsuz etkilenebilir. Ayrıca, Trump'ın korumacı politikalarının diğer ülkelere de sıçraması halinde, Türkiye'nin AB ile olan gümrük birliği ilişkisi yeniden tartışılabilir. Türkiye'nin, bu dönemde ihracatını çeşitlendirerek alternatif pazarlara yönelmesi stratejik bir öncelik olarak öne çıkmaktadır. Kısa vadede, doların diğer para birimleri karşısında değer kazanması, Türkiye'nin ithalat maliyetlerini artıracak ancak ihracatçılar için rekabet avantajı yaratabilecektir.
