ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik sert bir tehditte bulunarak, Ürdün’deki bir ABD üssüne düzenlenen ve üç Amerikan askerinin ölümüne yol açan insansız hava aracı saldırısının ardından Tahran yönetiminin ‘bedelini ağır ödeyeceğini’ söyledi. Trump, Delaware’deki Dover Hava Kuvvetleri Üssü’nde şehit askerler için düzenlenen saygı törenine katılmadan hemen önce yaptığı açıklamada, ‘İran’ın bu saldırılarının bir bedeli olacak. Bunu çok ağır bir şekilde hissedecekler’ ifadelerini kullandı. ABD, saldırının İran destekli Irak merkezli Kataib Hizbullah ve diğer milis gruplar tarafından gerçekleştirildiğini belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı: Ürdün’deki Ölümcül Saldırı
28 Ocak 2024’te, Ürdün’ün kuzeydoğusunda, Suriye sınırına yakın bir bölgede bulunan Tower 22 adlı ABD askeri üssü, bir insansız hava aracı saldırısına hedef oldu. Saldırıda üç ABD askeri hayatını kaybetti, en az 47 asker de yaralandı. Bu olay, 7 Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e saldırısının ardından bölgede tırmanan gerilimde ABD askerlerinin öldüğü ilk büyük saldırı olarak kayıtlara geçti.
ABD yönetimi, saldırının Irak merkezli Kataib Hizbullah ve ona bağlı diğer İran destekli milis gruplar tarafından gerçekleştirildiğini açıkladı. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü John Kirby, ‘Bu saldırının arkasında İran’ın parmağı olduğuna dair açık kanıtlarımız var. İran, bu gruplara silah, eğitim ve istihbarat desteği sağlıyor’ dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Yeni Bir Çatışma Dalgası mı?
Trump’ın bu sert tehdidi, ABD-İran geriliminin yeni bir boyuta taşınabileceği endişelerini artırdı. Uzmanlar, ABD’nin misilleme olarak İran’ın Suriye, Irak ve hatta İran topraklarındaki hedeflerini vurabileceğini belirtiyor. Bu, 2020 yılında Trump’ın İranlı komutan Kasım Süleymani’yi öldürmesinin ardından yaşanan gerilime benzer bir krizi tetikleyebilir.
Ancak, Trump yönetiminin şu ana kadar İran’a doğrudan savaş ilan etmekten kaçındığına dikkat çekiliyor. Pentagon, saldırının boyutuna uygun bir yanıt verilmesi gerektiğini ancak savaş niyetinde olmadıklarını vurguluyor. Bölgede faaliyet gösteren diğer İran destekli gruplar, özellikle Yemen’deki Husiler, Kızıldeniz’deki gemilere saldırılarını sürdürüyor. Bu saldırılar, küresel ticaret yollarını tehdit ederken, ABD ve İngiltere’nin Husilere yönelik hava saldırılarına rağmen durdurulamadı.
Analistler, Trump’ın bu tehditkar söyleminin İran’ı müzakere masasına çekmek ya da caydırmak amacı taşıyabileceğini, ancak aynı zamanda bölgesel bir yangını körükleme riski taşıdığını ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran geriliminin tırmanması, Türkiye’nin yakından izlediği bir konu. Türkiye, hem İran ile sınır komşusu hem de Irak ve Suriye’de askeri varlığı bulunan bir ülke olarak, bu çatışmanın doğrudan etkilerine maruz kalabilir. Olası bir ABD-İran sıcak çatışması, Suriye ve Irak’taki istikrarsızlığı derinleştirebilir, PKK/YPG gibi terör örgütlerinin hareket alanını genişletebilir. Ayrıca, enerji fiyatlarındaki olası artış, Türkiye ekonomisi için ek yük oluşturabilir. Ankara, diplomasi yoluyla gerilimin düşürülmesini savunurken, kendi güvenlik çıkarlarını korumak için gerekli adımları atmaya hazır olmalıdır.
