ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yaşanan savaşın ardından yetkilerinin “sınırsız” olduğunu ileri sürdü ve Amerika Birleşik Devletleri’nin “dünyanın en güçlü ordusuna” sahip olduğunu savundu. Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre, Trump geçtiğimiz Perşembe günü yayınlanan Axios röportajında, savaş sonrası dönemde başkanlık yetkilerinin kapsamına ilişkin soruları yanıtlarken, “Artık hiçbir sınır yok” ifadesini kullandı. Bu açıklama, ABD iç siyasetinde ve uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.
Gelişmenin arka planı
Trump’ın sözleri, ABD ile İran arasında son haftalarda yaşanan askeri çatışmaların ardından geldi. Gerilim, ABD’nin İranlı üst düzey askeri yetkilileri hedef alan bir saldırısıyla başlamış, İran’ın misillemesi ve ABD’nin ek askeri hamleleriyle tırmanmıştı. Başkan, röportajda kendisine “Savaş sonrası başkanlık yetkilerinizde nasıl bir değişiklik oldu?” sorusu yöneltildiğinde, “Savaş bize yeni yetkiler vermedi, ama var olanları sınırsız kıldı. Artık her şeyi yapabiliriz” şeklinde yanıt verdi. Trump ayrıca ABD ordusunun “tarihin en güçlü savaş makinesi” olduğunu vurgulayarak, bu gücü kullanma konusunda Kongre’nin onayına ihtiyaç duymadığını ima etti.
Trump’ın bu açıklamaları, ABD’de başkanlık yetkilerinin sınırlarına dair uzun süredir devam eden tartışmaları yeniden alevlendirdi. Anayasa hukukçuları, başkanın savaş ilanı ve askeri güç kullanımı konusunda Kongre’nin yetkilerini aştığı yönünde uyarılarda bulunurken, Beyaz Saray sözcüleri Trump’ın sözlerinin “bağlamından koparıldığını” öne sürdü. Ancak röportajın tam metni, Trump’ın “no limits” ifadesini net bir şekilde kullandığını gösteriyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Trump’ın bu çıkışı, Orta Doğu’da istikrarı daha da kırılgan hale getirebilir. İran savaşı, bölgede zaten yüksek olan tansiyonu daha da artırmış durumda. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ABD müttefikleri, Trump’ın sınırsız güç iddiasını endişeyle karşılarken; Rusya ve Çin, ABD’nin tek taraflı askeri müdahalelerine karşı uyarıda bulunuyor. Özellikle İran’ın nükleer programı ve bölgesel milis güçleri üzerindeki etkisi, ABD’nin her an yeni bir operasyon başlatabileceği korkusunu körüklüyor.
Avrupa Birliği ise Trump’ın sözlerine temkinli yaklaştı. Almanya ve Fransa, uluslararası hukuka ve BM Şartı’na saygı çağrısı yaparken, İngiltere ABD’nin “sorumlu bir güç” olarak hareket etmesini beklediğini açıkladı. NATO içinde de ABD’nin tek taraflı adımlarının ittifakın karar alma mekanizmasını zayıflattığı yönünde eleştiriler yükseliyor. Öte yandan, Trump’ın bu söylemi 2024 başkanlık seçimleri öncesinde kendi tabanını konsolide etme amacı taşıyor olabilir. Zira anketler, Cumhuriyetçi seçmenlerin büyük bölümünün güçlü bir başkan imajından etkilendiğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin güvenlik ve dış politika dengeleri açısından kritik önem taşıyor. ABD’nin İran savaşı sonrası sınırsız güç iddiası, Ankara’nın Suriye ve Irak’taki askeri varlığını doğrudan etkileyebilir. Türkiye, İran sınırındaki istikrarsızlığın PKK/YPG gibi terör örgütlerine alan açmasından endişe ediyor. Ayrıca ABD’nin tek taraflı hamleleri, Türkiye’nin NATO içindeki pozisyonunu ve Rusya ile dengeli ilişkilerini sınayabilir. Ankara, bölgesel krizlerin diplomatik yollarla çözülmesinden yana olduğu için, Trump’ın bu çıkışını endişeyle karşılayacaktır. Kısacası, ABD’nin “sınırsız güç” söylemi, Türkiye’nin Orta Doğu’daki çıkarlarını koruma stratejisini zorlaştırıcı bir faktör olarak öne çıkıyor.
