ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü Fox News'e verdiği röportajda, ABD-İsrail ortaklığında İran'a karşı başlatılan savaştan hiçbir pişmanlık duymadığını açıkladı. Trump, "Aynı kararı bir kez daha vermem gerekse, tam olarak aynısını yapardım" dedi. Savaşın tetiklediği yaşam maliyeti artışının, Trump'ın yeniden seçilme kampanyasına desteği azaltması bekleniyor.
Savaşın Arka Planı ve Ekonomik Yansımaları
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonu, Orta Doğu'da yeni bir gerilim dalgası yarattı. Çatışmaların başlamasından bu yana küresel petrol fiyatları yüzde 30'dan fazla arttı. Brent petrol varili 120 doları aşarken, ABD'de benzin fiyatları gallon başına 5 doları geçti. Bu durum, zaten pandemi sonrası toparlanma sürecinde olan ABD ekonomisinde enflasyonu yeniden alevlendirdi. Tüketici fiyat endeksi son verilere göre yıllık yüzde 8,5'e ulaştı.
Trump yönetimi, savaşın kısa sürede sona ereceğini ve ekonomik etkilerinin geçici olacağını savunuyor. Ancak uzmanlar, İran'ın misilleme saldırılarının ve Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarsızlığın enerji arzını uzun süre tehdit edebileceği uyarısında bulunuyor. Beyaz Saray Sözcüsü, "Başkan Trump, ulusal güvenliğimiz için doğru olanı yaptı. Ekonomimiz güçlü ve dayanıklı" açıklamasında bulundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran savaşı, Orta Doğu'da güç dengelerini alt üst etti. İsrail, ABD'nin desteğiyle İran'ın nükleer tesislerini vurdu. İran ise Körfez'deki ABD üslerine ve Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarla karşılık verdi. Çin ve Rusya, savaşı kınayarak ABD'ye yaptırım tehdidinde bulundu. NATO içinde ise Avrupa müttefikleri, savaşın genişlemesinden endişeli. Almanya ve Fransa, ateşkes çağrısı yaptı.
Savaşın küresel ekonomiye etkisi de büyük oldu. Enerji fiyatlarındaki artış, Avrupa'da resesyon riskini artırdı. Gelişmekte olan ülkeler, artan petrol faturasıyla mücadele ediyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel büyüme tahminini 0,5 puan düşürdü. ABD'de ise Trump'ın olası rakibi Joe Biden, savaşın "gereksiz bir macera" olduğunu ve Amerikan halkına zarar verdiğini söyledi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran savaşı, Türkiye'nin enerji güvenliği ve bölgesel istikrarı açısından ciddi riskler taşıyor. Türkiye, İran'dan doğal gaz ithal ediyor ve savaşın uzaması enerji arzında kesintiye yol açabilir. Ayrıca, Irak ve Suriye'deki istikrarsızlık, PKK/YPG gibi terör örgütlerinin hareket alanını genişletebilir. Türkiye, ateşkes için diplomatik girişimlerini artırmalı; ABD ile ilişkilerde ise İsrail yanlısı politikaların yaratacağı gerilimleri dengelemeli. Ekonomik olarak, artan petrol fiyatları cari açığı ve enflasyonu olumsuz etkileyebilir. Türkiye'nin bölgesel barış için aktif rol alması kritik.
