ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta Washington'da Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yaptığı görüşmede, İran'a destek sağlamaması konusunda uyarıda bulundu ve Çin'in bu konuda güvence verdiğini açıkladı. Beyaz Saray yetkilileri, görüşmenin yapıcı geçtiğini ve Çin'in İran'a yönelik politikalarını gözden geçireceğini belirtti.
Görüşmenin Arka Planı
ABD-Çin ilişkileri, son dönemde ticaret savaşları ve teknoloji rekabeti nedeniyle gergin bir seyir izliyordu. Trump yönetimi, İran'a yönelik yaptırımların etkisini artırmak için Çin'in İran ile olan ekonomik ve askeri bağlantılarını kesmesini istiyor. Çin ise İran ile uzun süredir devam eden enerji ve altyapı işbirliklerini sürdürüyor. Görüşmede, Kuzey Kore ve ticaret konuları da ele alındı.
Reuters'a konuşan bir ABD yetkilisi, "Başkan Trump, Başkan Xi'ye İran'a destek vermenin sonuçlarını açıkça iletti ve Çin tarafı, İran'a yönelik desteğini gözden geçireceği yönünde güvence verdi" dedi. Yetkili, görüşmenin detaylarına ilişkin daha fazla bilgi vermedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran, ABD yaptırımları altında ekonomik olarak zorlanırken, Çin en büyük petrol alıcısı konumunda. Çin'in İran'a desteği, ABD'nin Tahran üzerindeki baskısını azaltıyor. Trump yönetimi, İran'ın nükleer programını ve bölgesel etkisini sınırlamak için Çin'in işbirliğini kritik görüyor. Uzmanlar, Çin'in İran ile olan bağlantılarını tamamen kesmesinin zor olduğunu, ancak kısmi adımlar atabileceğini belirtiyor.
Görüşme, ABD-Çin ilişkilerinde yeni bir denge arayışı olarak yorumlanıyor. Çin, İran ile olan ilişkilerini korurken, ABD ile ticaret müzakerelerinde de ilerleme kaydetmek istiyor. İran cephesinden henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Çin'i İran'a destek vermemesi konusunda sıkıştırması, Türkiye'nin bölgesel dengelerini yakından ilgilendiriyor. Türkiye, İran ile ekonomik ve enerji ilişkilerini sürdürürken, ABD yaptırımlarına uymak zorunda kalıyor. Çin'in İran'a desteğini azaltması, İran'ın bölgesel etkisini zayıflatabilir ve Türkiye'nin İran ile olan ticaretini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD-Çin arasındaki bu tür pazarlıklar, Türkiye'nin dış politikada manevra alanını daraltabilir. Türkiye, denge politikası izleyerek hem ABD hem de İran ile ilişkilerini korumaya çalışacaktır.
