Irak hükümeti, İran'a ait uçuşları ülkedeki dört havalimanında askıya aldı. Bu karar, Tahran yönetiminden sert bir tepki çekti. İran, bu hamlenin bölgesel istikrarı bozacağı ve geniş çaplı kesintilere yol açacağı uyarısında bulundu. Uçuş yasağı, Irak'ın İran üzerinden yapılan ticari ve askeri uçuşlara yönelik artan baskılarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Irak Sivil Havacılık Otoritesi, geçtiğimiz günlerde yaptığı yazılı açıklamayla, İran'a kayıtlı uçakların Bağdat, Basra, Erbil ve Süleymaniye havalimanlarını kullanmasının geçici olarak durdurulduğunu bildirdi. Kararın gerekçesi olarak "güvenlik ve operasyonel standartlar" gösterildi. Ancak bölgesel kaynaklar, bu adımın arkasında İran'ın Irak üzerinden Suriye ve Lübnan'a yönelik artan askeri lojistik faaliyetlerinin yattığını öne sürüyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, kararı "dostane olmayan bir eylem" olarak nitelendirdi ve Irak'ın bu tutumunun iki ülke arasındaki tarihi bağlara zarar vereceğini söyledi. Tahran, ayrıca Irak'a yönelik ekonomik ve ticari yaptırımlar uygulayabileceği sinyalini verdi. İran devlet medyası, Irak'ın bu kararının arkasında ABD'nin baskısının olduğunu iddia etti.
Irak Başbakanı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, kararın "teknik" olduğunu ve siyasi bir mesaj içermediğini savundu. Ancak muhalefet partileri, hükümetin İran'ın etkisinden kurtulmaya çalıştığını belirterek kararı destekledi. Irak'ta İran yanlısı milislerin baskısı altında olan hükümetin, bu adımı atarken zorlandığı belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ortadoğu'da artan İran-ABD gerilimi, Irak'ı kritik bir denge noktasına yerleştiriyor. İran, Irak üzerinden Şii milis gruplara silah ve mühimmat sevkiyatı yapmakla suçlanıyor. Son aylarda İsrail'e yönelik İran destekli saldırılar ve Kızıldeniz'deki Husi saldırıları, bölgede tansiyonu yükseltmişti. Irak'ın bu uçuş yasağı, İran'ın bölgesel lojistik ağını sekteye uğratmayı amaçlayan daha geniş bir stratejinin parçası olabilir.
ABD, Irak'ın kararını memnuniyetle karşıladığını açıklamadı ancak Pentagon sözcüsü, "Irak'ın egemenlik haklarına saygı duyduklarını" belirtti. İsrail ise konuya dair sessizliğini koruyor. Körfez ülkeleri, İran'ın nüfuz alanını daraltacak her adımı desteklemekle birlikte, Irak'ın istikrarını tehlikeye atacak gelişmelerden çekiniyor.
Uzmanlar, İran'ın Irak'a yönelik ekonomik misilleme yapabileceğini, bunun da Irak'ın zaten kırılgan olan enerji ve ticaret altyapısını olumsuz etkileyeceğini vurguluyor. İran, Irak'a doğalgaz ve elektrik tedarik eden en büyük ülke konumunda. Uçuş yasağının uzaması halinde, Irak'ta enerji sıkıntısı baş gösterebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Irak'ın İran uçuşlarını durdurması, Türkiye'nin bölgesel dengeleri açısından yakından takip etmesi gereken bir gelişme. Türkiye, İran ile Irak arasındaki gerilimde taraf olmaktan kaçınsa da, Irak'ın kuzeyindeki Kürt Bölgesel Yönetimi ile enerji ve ticaret ilişkileri bulunuyor. Uçuş yasağının Erbil ve Süleymaniye'yi kapsaması, Türk iş insanlarının bölgedeki faaliyetlerini ve insani yardım koridorlarını etkileyebilir. Ayrıca İran'ın misilleme olarak Türkiye üzerinden yapılan transit ticareti kısıtlaması, Türk ekonomisine dolaylı zarar verebilir. Ankara, denge politikası izleyerek hem Irak merkezi hükümetiyle hem de İran'la ilişkilerini korumaya çalışacaktır. Bölgede artan istikrarsızlık, Türkiye'nin güvenlik kaygılarını derinleştirebilir.
