Küresel piyasalar, Başkan Donald Trump'ın İran'a yönelik deniz ablukasını yeniden uygulamaya koymasının ardından Brent petrolün varil fiyatının 87 doların üzerine çıkmasıyla çalkalanırken, yatırımcıların gözü bu hafta açıklanacak kritik ABD enflasyon verileri ve Federal Rezerv Başkanı Kevin Warsh'ın Kongre'de yapacağı konuşmaya çevrildi. ABD'nin en büyük altı bankasından beşi de açılış zilinden önce üç aylık kazanç raporlarını sunmaya hazırlanıyor. Bu gelişmeler, küresel ekonomik görünüme ilişkin belirsizlikleri artırırken, yatırımcıların risk iştahını da önemli ölçüde etkiliyor.
İran Ablukası Petrol Piyasasında Yeni Gerilim
Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetlerine yanıt olarak ve uluslararası hukuk çerçevesinde uygulanan deniz ablukasının, İran bandıralı ticaret gemilerinin serbest geçişini engelleyeceği belirtildi. Bu karar, daha önce 2019'da denenen ancak kısmen başarısız olan bir stratejinin yeniden canlandırılması anlamına geliyor. Enerji uzmanları, ablukanın özellikle Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerini hedef alacağını ve bunun da küresel petrol arzında ciddi daralmaya yol açabileceğini vurguluyor.
Brent petrol, haberin ardından Pazartesi günü Asya işlemlerinde 86.50 dolardan 87.20 dolara kadar yükseldi. Analistler, ablukanın İran'ın günlük yaklaşık 2.5 milyon varil olan petrol ihracatını önemli ölçüde azaltabileceğini ve bunun da OPEC+ içinde yeni bir arz krizine yol açabileceğini belirtiyor. Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkelerinin bu duruma nasıl tepki vereceği ise merak konusu. Bazı kaynaklar, Riyad'ın üretim kapasitesini artırarak piyasayı dengelemeye çalışabileceğini ancak bunun siyasi sonuçları olabileceğini ifade ediyor.
Warsh'ın Kongre Konuşması ve Banka Kazançları Belirleyici Olacak
Federal Rezerv Başkanı Kevin Warsh'ın Çarşamba günü Temsilciler Meclisi Finansal Hizmetler Komitesi'nde yapacağı konuşma, piyasaların enflasyon ve faiz politikasına ilişkin ipuçları aradığı bir dönemde gerçekleşiyor. Mayıs ayında yıllık yüzde 3.4 olarak açıklanan TÜFE'nin Haziran'da yüzde 3.2'ye gerilemesi beklenirken, çekirdek enflasyonun yüzde 3.5 seviyesinde sabit kalacağı tahmin ediliyor. Warsh'ın bu verilere nasıl bir yorum getireceği ve gelecek dönem faiz kararlarına yönelik sinyaller vereceği büyük önem taşıyor. Özellikle Trump yönetiminin vergi indirimleri ve gümrük tarifeleriyle körüklediği talep enflasyonu, Fed'in işini zorlaştırıyor.
Öte yandan, JPMorgan Chase, Bank of America, Citigroup, Wells Fargo ve Goldman Sachs'ın Salı ve Çarşamba günü açıklayacağı ikinci çeyrek kazançları, ABD ekonomisinin mevcut durumu hakkında önemli ipuçları verecek. Beklentiler, faiz gelirlerinin yüksek faiz ortamında artması ancak tüketici kredilerindeki temerrüt oranlarının yükselmesi nedeniyle karlılıkta bir miktar baskı olabileceği yönünde. Ayrıca, ticari gayrimenkul kredilerindeki sorunların banka bilançolarını ne ölçüde etkilediği de yakından takip edilecek.
Küresel Ekonomik Görünüm ve Piyasa Tepkileri
Bu haftaki gelişmeler, sadece ABD piyasaları için değil, aynı zamanda gelişmekte olan ülkeler için de kritik. Yüksek petrol fiyatları ve güçlü dolar, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerin cari açığını ve enflasyonunu daha da artırabilir. Ayrıca, Fed'in faiz indirimi beklentilerinin ertelenmesi, gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı yaratmaya devam ediyor. Asya borsaları, İran ablukasının yarattığı belirsizlikle karışık bir seyir izlerken, Avrupa borsalarının da temkinli açılması bekleniyor.
Altın fiyatları, jeopolitik riskler ve enflasyon endişeleriyle ons başına 2.400 doların üzerinde seyrederken, ABD 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4.25 seviyesinde yatay bir görünüm sergiliyor. Kripto para piyasalarında ise Bitcoin, düzenleyici belirsizlikler ve makroekonomik baskılar nedeniyle 60.000 doların altında işlem görüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yüksek enerji ithalatı ve döviz kırılganlığı nedeniyle İran ablukasının petrol fiyatlarını yükseltmesinden doğrudan etkilenecek. Brent petrolün 87 doları aşması, Türkiye'nin enerji faturasını artırırken, cari açık ve enflasyon üzerinde yukarı yönlü risk oluşturuyor. Ayrıca, Türkiye'nin İran'la olan sınır ticareti ve enerji bağlantıları, ablukanın bölgesel ticareti olumsuz etkileyebileceği anlamına geliyor. Fed'in faiz politikasına ilişkin belirsizlikler ise Türk Lirası'nın değer kaybını hızlandırabilir ve yabancı sermaye girişlerini zorlaştırabilir. Bu nedenle, Türkiye'nin hem enerji arz güvenliği hem de makroekonomik istikrar açısından bu gelişmelere karşı hazırlıklı olması gerekiyor.
