Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın, kendisine sadık isimleri istihbarat kurumlarının başına getirme planları kapsamında, geçici Milli İstihbarat Direktörü (DNI) olarak atayacağı 38 yaşındaki federal konut yöneticisi Tulsi Gabbard'ın, bu göreve gelmeden önce ofisin personel yapısını önemli ölçüde küçülteceği belirtiliyor. Trump'ın bu hamlesi, özellikle kritik bir istihbarat gözetim yasa tasarısının akıbetini tehlikeye atabileceği için Washington'da tartışma yarattı.
DNI Ofisinde Köklü Değişim
Trump'ın geçici DNI adayı olarak Tulsi Gabbard'ı seçmesi, istihbarat camiasında şaşkınlıkla karşılandı. Gabbard, Hawaii Kongre üyesi olarak görev yapmış, ancak istihbarat alanında doğrudan bir deneyime sahip değil. Trump'ın kendisini bu göreve getirirken, DNI ofisinin bütçesini ve personel sayısını önemli ölçüde azaltmasını istediği iddia ediliyor. Bu kapsamda, Gabbard'ın atanmadan önce ofisin mevcut yapısını 'küçültecek' bir dizi idari karar alması bekleniyor. Bu kararlar, özellikle gözetim ve istihbarat toplama faaliyetlerinde koordinasyonu sağlayan birimlerin kapatılmasını veya birleştirilmesini içerebilir.
Trump'ın bu hamlesi, seçilmiş başkan olarak göreve başlamadan önce bile istihbarat kurumları üzerinde kontrolü ele geçirme arzusunu gösteriyor. DNI ofisi, 11 Eylül saldırılarından sonra istihbarat topluluğunu koordine etmek amacıyla kurulmuştu. Trump, ilk döneminde bu ofisi sık sık eleştirmiş ve kendisine karşı bir 'derin devlet' operasyonu yürütmekle suçlamıştı. Şimdi ise ofisi fiilen işlevsiz hale getirmeye çalıştığı yorumları yapılıyor.
Gözetim Yasası Tehlikede
Trump'ın DNI ofisini küçültme planı, özellikle 2024 sonunda yetkisi sona erecek olan önemli bir gözetim yasası olan FISA'nın (Yabancı İstihbarat Gözetim Yasası) 702. maddesinin yenilenmesini tehlikeye atabilir. Bu madde, ABD istihbaratının yabancı hedeflerin iletişimlerini izlemesine izin veriyor. Ancak uzmanlar, DNI ofisinin küçültülmesi halinde bu tür gözetim programlarının koordinasyonunun zorlaşacağını ve yasanın yenilenme şansının azalacağını belirtiyor. Ayrıca, Trump'ın bu hamlesi, ABD'nin istihbarat toplama kapasitesini zayıflatacağı gerekçesiyle Kongre'de hem Demokratlar hem de bazı Cumhuriyetçiler tarafından endişeyle karşılanıyor.
Geçici DNI atamasının, Trump'ın resmen göreve başlamasından önce yapılması planlanıyor. Bu da, seçilmiş başkanın henüz yetki devralmadan istihbarat kurumlarında köklü değişiklikler yapmasına olanak tanıyacağı için anayasal tartışmalara yol açabilir. Bazı hukukçular, bu tür bir hamlenin başkanlık yetkilerinin sınırlarını zorladığını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, ABD istihbarat yapısının Trump döneminde yeniden şekillenebileceğini gösteriyor. Türkiye, ABD ile istihbarat paylaşımı ve terörle mücadele konularında iş birliği yapan bir müttefik olarak, DNI ofisinin zayıflamasından etkilenebilir. Özellikle PKK/YPG ve FETÖ gibi ortak tehditlere karşı istihbarat akışının aksaması, Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD istihbaratının iç siyasi hesaplara kurban edilmesi, küresel istihbarat dengesinde belirsizlik yaratabilir. Türkiye, bu süreçte NATO ve ikili kanallardan istihbarat iş birliğini sürdürmeye çalışacaktır.
