Tahran'da bu sabah saatlerinde peş peşe patlamalar duyuldu. İsrail'in İran'a yönelik düzenlediği hava saldırıları, iki ülke arasında yaklaşık iki aydır süren kırılgan ateşkesi sınarken, ABD Başkanı Donald Trump'ın bölgede kapsamlı bir barış anlaşmasına yönelik çabalarını da tehdit ediyor. Patlamaların başkentin merkezinde ve çevresinde yoğunlaştığı bildirilirken, İran hava savunma sistemlerinin devreye girdiği belirtiliyor.
Misilleme Döngüsü Yeniden Başladı
İsrail ve İran arasında son haftalarda artan gerilim, bu sabah Tahran'da duyulan patlamalarla kendini gösterdi. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) tarafından yapılan açıklamada, İran'ın Suriye'deki İsrail hedeflerine yönelik bir saldırısına yanıt olarak bu operasyonun düzenlendiği ifade edildi. İran Dışişleri Bakanlığı ise saldırıyı kınayarak, 'meşru müdafaa hakkı'nı kullanacaklarını duyurdu. İki ülke arasında son iki aydır doğrudan bir çatışma yaşanmamıştı; ancak bu saldırı, tarafların ateşkese bağlı kalmakta ne kadar istekli olduğu sorusunu gündeme getirdi.
Trump yönetimi, bölgede kapsamlı bir barış anlaşmasına aracılık etmek için yoğun çaba harcıyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkelerinin de desteğini alan Washington, İsrail-İran arasındaki gerilimi azaltmayı hedefliyordu. Ancak bu son saldırı, Trump'ın 'Yüzyılın Anlaşması' olarak adlandırdığı barış planının geleceğini belirsiz kıldı. Uzmanlar, bu tür karşılıklı misillemelerin bölgesel bir savaşa dönüşme riski taşıdığı konusunda uyarıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu saldırı, sadece İsrail ve İran arasında bir çatışma değil, aynı zamanda Orta Doğu'nun jeopolitik dengelerini de etkileyen bir gelişme. İran'ın nükleer programı ve bölgedeki vekil güçleri, İsrail için uzun süredir bir tehdit oluşturuyor. Öte yandan, İsrail'in hava üstünlüğü ve ABD'den aldığı destek, Tahran'ı doğrudan bir savaştan alıkoyuyor. Ancak bu son saldırı, İran'ın caydırıcılık kapasitesini sınarken, bölgesel aktörlerin pozisyon almasına neden oluyor.
Rusya ve Çin, iki ülkeye itidal çağrısı yaparken, Avrupa Birliği de diplomatik çözüm bulunması için adımlar atılmasını istedi. Bu kriz, aynı zamanda küresel petrol piyasalarını da etkiledi; Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3 artışla 85 doların üzerine çıktı. Analistler, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinin gerçekleşmesi durumunda petrol fiyatlarının daha da yükseleceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail-İran arasındaki bu gerilim, Türkiye için doğrudan güvenlik riskleri oluşturmasa da bölgesel istikrar üzerinde önemli etkiler yaratabilir. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını Orta Doğu'dan karşılıyor; olası bir çatışma, enerji fiyatlarını yükseltebilir ve ticaret yollarını tehdit edebilir. Ayrıca, İran ve İsrail arasındaki gerginlik, Suriye ve Irak'taki Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını da doğrudan etkileyebilir. Türk diplomatları, tarafları sakinleştirmek için yoğun mesai harcarken, Ankara'nın bölgesel bir arabulucu rolü üstlenme ihtimali de gündeme geliyor. Ancak Türkiye'nin bu krizde net bir pozisyon alması, hem NATO müttefiki ABD hem de komşusu İran ile ilişkilerini dengelemesini gerektiriyor.
