İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İsrail’in İran topraklarına yönelik son askeri saldırılarının ABD ile 'tam koordineli' bir şekilde gerçekleştirildiğini öne sürdü. Bekayi, haftalık basın toplantısında yaptığı açıklamada, saldırıların önceden planlandığını ve Washington’un bu operasyona doğrudan ortak olduğunu iddia etti. Sözcü ayrıca, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Başkanı Rafael Grossi’nin İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin tutumunu 'siyasi, sorumsuz ve yanlış' olarak nitelendirdi. Bekayi, Grossi’nin son dönemde yaptığı açıklamaların, ajansın tarafsızlık ilkesini zedelediğini ve İran’ın nükleer programı hakkında yanlış bir algı yarattığını söyledi.
Gelişmenin Arka Planı
İran ile İsrail arasındaki gerilim, son aylarda karşılıklı hava saldırıları ve sınır ötesi operasyonlarla tırmanışa geçmişti. İsrail, İran’ın Suriye’deki askeri varlığına ve Lübnan Hizbullahı’na verdiği desteğe karşılık olarak İran topraklarına yönelik saldırılar düzenlemişti. İran ise bu saldırılara balistik füzelerle karşılık vermişti. Bekayi, ABD’nin İsrail’e sağladığı istihbarat ve lojistik desteğin yanı sıra, saldırıların zamanlaması ve hedefleri konusunda da tam bir eşgüdüm içinde olduğunu iddia etti. Sözcü, 'Bu saldırılar, ABD’nin bölgedeki saldırgan politikalarının bir uzantısıdır' dedi.
IAEA Başkanı Grossi ise geçtiğimiz haftalarda İran’ın uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 60’a çıkarmasına tepki göstermiş ve Tahran’ın nükleer anlaşma çerçevesindeki yükümlülüklerini yerine getirmediğini belirtmişti. İran, Grossi’nin bu açıklamalarının siyasi saiklerle yapıldığını ve ajansın teknik misyonunun ötesine geçtiğini savunuyor. İran Dışişleri Bakanlığı, Grossi’nin görev süresinin uzatılmasına da karşı çıkmıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, Ortadoğu’daki güç dengelerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. İran’ın ABD’yi doğrudan suçlaması, Washington ile Tahran arasında dolaylı olarak sürdürülen müzakereleri de olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının artması, bölgedeki diğer aktörlerin de pozisyon almasına yol açabilir. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, İran’ın nükleer programından endişe duyarken, aynı zamanda İsrail ile normalleşme sürecini sürdürüyor. Rusya ve Çin ise İran’a destek sinyali vererek Batı’ya karşı alternatif bir blok oluşturma çabasında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-İsrail-ABD eksenindeki bu gerilim, Türkiye’nin bölgesel politikalarını doğrudan etkilemektedir. Türkiye, hem İran ile enerji ve ticaret ilişkilerini sürdürmekte, hem de NATO üyesi olarak İsrail ve ABD ile stratejik ortaklık yürütmektedir. Olası bir bölgesel savaş, Türkiye’nin sınır güvenliğini tehdit edebilir ve mülteci akınlarına yol açabilir. Ayrıca, İran’ın nükleer programına yönelik uluslararası baskıların artması, Türkiye’nin enerji arz güvenliğini riske atabilir. Ankara, bu nedenle diplomatik çözüm çağrılarını sürdürmekte ve tüm taraflarla diyaloğu korumaya çalışmaktadır.
