Suudi Arabistan, ülkede yasa dışı statüde bulunan yaklaşık 2 bin Etiyopyalı göçmene af çıkardı. Krallığın içişleri birimleri tarafından yapılan açıklamada, söz konusu affın Ramazan ayı vesilesiyle hayata geçirildiği ve göçmenlerin herhangi bir cezai yaptırımla karşılaşmadan ülkelerine dönmelerine olanak tanıdığı belirtildi. Af kapsamındaki Etiyopyalıların, Suudi Arabistan'daki işverenleriyle olan anlaşmazlıkları veya sponsorlarından kaynaklanan yasal sorunları da dâhil olmak üzere tüm yükümlülüklerden muaf tutulduğu ifade edildi. Bu adım, Suudi Arabistan'ın son yıllarda göçmen işçilere yönelik politikalarında gözlenen yumuşamanın bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Suudi Arabistan, dünyanın en büyük işgücü ithalatçılarından biri konumunda. Özellikle inşaat, temizlik ve ev işlerinde çalışan on binlerce Etiyopyalı göçmen, ülkede düşük ücretlerle ve sık sık insan hakları ihlallerine maruz kalarak istihdam ediliyor. Bununla birlikte birçok göçmen, sponsorluk sistemi (kefalet) nedeniyle yasal statüsünü kaybediyor veya işverenlerinin keyfi uygulamaları sonucu yasa dışı duruma düşüyor. Suudi Arabistan hükümeti, 2019 yılından bu yana düzensiz göçmenlere yönelik kapsamlı bir düzenleme ve geri dönüş kampanyası yürütüyor. 2020-2021 yıllarında benzer af ilanlarıyla Hindistan, Filipinler ve Yemen gibi ülkelerden binlerce göçmenin ülkelerine dönmesine izin verilmişti. Bu kez Etiyopya'ya yönelik af, iki ülke arasında imzalanan ikili anlaşmalar ve diplomatik temaslar sonucunda gerçekleşti.
Etiyopya Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Suudi Arabistan makamlarıyla yürütülen müzakerelerin ardından ilk etapta 2 bin kişinin affedildiği, önümüzdeki haftalarda bu sayının artmasının beklendiği duyuruldu. Afilan Etiyopyalıların, Addis Ababa'ya dönüşlerinde karşılanmaları ve temel ihtiyaçlarının karşılanması için hazırlıkların yapıldığı öğrenildi. Bununla birlikte, halen Suudi Arabistan'da yasal statü sorunu yaşayan yaklaşık 50 bin Etiyopyalının daha bulunduğu tahmin ediliyor. İnsan hakları örgütleri, bu kişilerin de benzer bir aftan yararlanabilmesi için uluslararası toplumun Suudi Arabistan üzerinde baskı kurması gerektiğini savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Suudi Arabistan'ın göçmenlere yönelik af politikası, Körfez ülkelerinin işgücü piyasasını düzenleme çabalarıyla yakından ilişkili. Krallık, Vizyon 2030 reformları kapsamında yabancı işgücüne bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Bu nedenle düzensiz göçmenlerin geri dönüşü, hem ekonomik hem de sosyal istikrar açısından önem taşıyor. Öte yandan Etiyopya, Tigray bölgesindeki iç savaş ve kuraklık gibi krizlerle boğuşurken, yurtdışındaki vatandaşlarından gelen döviz havalelerine hayati derecede bağımlı. Suudi Arabistan'daki Etiyopyalı göçmenlerin ülkelerine döndüklerinde ekonomik yük oluşturması ihtimali, Addis Ababa yönetimini endişelendiriyor. Bununla birlikte Afrikalı göçmenlerin Körfez bölgesinde maruz kaldığı ayrımcılık ve insan hakları ihlalleri, uluslararası kamuoyunda sıkça gündeme geliyor. Suudi Arabistan bu af ile hem diplomatik imajını düzeltmeyi hem de BM göç sözleşmelerine uyum sağlamayı amaçlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Suudi Arabistan'ın Etiyopyalı göçmenlere yönelik affı, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da bölgesel insan hareketliliği açısından önemli bir gösterge. Suudi Arabistan'ın göçmen politikalarındaki yumuşama, Körfez ülkelerinin işgücü piyasalarında yaşanan dönüşümün bir parçası. Türkiye, benzer şekilde Suriyeli göçmenlerin gönüllü geri dönüşü konusunda Suudi Arabistan'daki modele benzer teşvikler ve af uygulamalarını değerlendirebilir. Ayrıca Türkiye'deki Etiyopyalı göçmen topluluğu da bu gelişmeyi yakından takip ediyor. Bununla birlikte, Suudi Arabistan'ın Afrika Boynuzu'ndaki artan nüfuzu, Türkiye'nin Somali ve Etiyopya'daki yatırımlarıyla rekabet edebilecek bir unsur olarak görülüyor.
