Suriye hükümeti, üst düzey yetkililerinin Türkiye'de Hizbullah temsilcileriyle 'gizli' görüşmeler gerçekleştirdiği yönündeki haberleri yalanladı. Reuters haber ajansına konuşan Suriye, ABD ve Lübnan'dan altı kaynak, söz konusu görüşmenin bölgedeki gerilimi düşürmeyi amaçladığını iddia etmişti. Suriye resmi kaynakları ise bu iddiayı 'asılsız' olarak nitelendirerek reddetti.
İddianın Arka Planı ve Tarafların Konumu
Reuters'ın haberine göre, adı açıklanmayan kaynaklar, Suriyeli yetkililer ile Lübnan Hizbullahı arasında Türkiye topraklarında bir araya gelindiğini öne sürdü. Haberde, görüşmenin amacının son dönemde artan bölgesel tansiyonu düşürmek olduğu belirtildi. Ancak Suriye hükümeti, bu tür bir toplantının gerçekleşmediğini savunarak iddiayı kesin bir dille yalanladı. Ne Suriye ne de Hizbullah cephesinden konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Türkiye'den ise henüz bir yorum gelmedi.
Bölgedeki gelişmeler, Suriye'nin iç savaş sonrası normalleşme arayışları ve Lübnan'daki siyasi istikrarsızlıkla yakından ilişkili. Hizbullah, Suriye'deki iç savaşta Beşar Esad rejiminin en önemli müttefiklerinden biri olarak öne çıkmıştı. Son yıllarda ise İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar ve Suriye topraklarındaki İran bağlantılı unsurlara yönelik saldırılar, bölgede gerilimi sürekli yüksek tutuyor. Bu bağlamda, Türkiye'nin arabuluculuk veya ev sahipliği yapabileceği iddiaları, Ankara'nın bölgesel rolü açısından dikkatle izleniyor.
Suriye'nin yalanlaması, ülkenin son dönemde Arap dünyası ve Türkiye ile yeniden temas kurma çabalarıyla çelişmiyor. Esad rejimi, 2011'den bu yana süren iç savaşın ardından diplomatik izolasyonu kırmak için çeşitli girişimlerde bulunuyor. Türkiye ile Suriye arasında 2022'den bu yana istihbarat düzeyinde görüşmeler yapıldığı biliniyor. Ancak bu görüşmelerin Hizbullah gibi bir aktörü kapsayıp kapsamadığı belirsizliğini koruyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ortadoğu'da son aylarda yaşanan gelişmeler, İran'ın bölgesel nüfuzu, İsrail'in güvenlik endişeleri ve ABD'nin askeri varlığı etrafında şekilleniyor. Hizbullah, İran'ın 'direniş ekseni' olarak adlandırılan ittifak ağının kilit taşı konumunda. Suriye ise bu eksenin coğrafi köprüsü işlevini görüyor. Dolayısıyla Suriye ile Hizbullah arasındaki herhangi bir temas, İsrail ve ABD tarafından yakından takip ediliyor.
Türkiye'nin böyle bir görüşmeye ev sahipliği yapmış olabileceği iddiası, Ankara'nın hem Batı hem de bölgesel aktörlerle dengeli ilişkiler yürütme çabasıyla da bağlantılı. Türkiye, bir yandan NATO üyesi olarak ABD ve Avrupa ile ittifakını sürdürürken, diğer yandan Rusya, İran ve Suriye rejimiyle de temas halinde. Bu çok yönlü diplomasi, zaman zaman Batı'da endişeyle karşılanıyor. Eğer iddia doğruysa, Türkiye'nin Hizbullah ile dolaylı da olsa bir kanal açtığı anlamına gelir ki bu, İsrail ve ABD'nin tepkisini çekebilir.
Reuters'ın altı kaynağa dayandırdığı haber, bölgedeki istihbarat savaşlarının bir parçası olarak da okunabilir. Suriye'nin yalanlaması, rejimin İran ve Hizbullah ile olan bağlantısını gizleme çabası olarak yorumlanabilir. Öte yandan, görüşmenin varlığı halinde bile, gerilimi düşürme amacı taşıdığı belirtiliyor. Bu da bölgesel aktörlerin doğrudan çatışmadan kaçınmak için gizli diplomasi kanallarını kullanabileceğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İddia edilen görüşmenin Türkiye'de yapılmış olması, Ankara'nın bölgesel diplomasideki merkezi rolünü pekiştiriyor. Türkiye, Suriye krizi boyunca hem muhalefeti desteklemiş hem de Rusya ve İran ile angajmanı sürdürmüştü. Böyle bir toplantıya ev sahipliği yapmak, Türkiye'nin Hizbullah gibi aktörlerle dolaylı temas kurabileceğini gösterir. Ancak resmi yalanlama, konunun hassasiyetini ortaya koyuyor. Türkiye için kritik soru, bu tür temasların İsrail ve ABD ile ilişkilere zarar verip vermeyeceği. Ayrıca, Suriye ile normalleşme sürecinde Hizbullah faktörü, Ankara'nın elini güçlendirebilir veya zayıflatabilir. Bölgesel istikrar için gizli diplomasi önemli olsa da şeffaflık eksikliği güven sorunlarını derinleştirebilir.
