ABD’nin önde gelen iklim bilimcileri, 2024 yılı sonbaharında şiddetli bir El Niño fenomeninin yaşanma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtirken, Başkan Donald Trump’ın yönetiminin hava durumu tahmin sistemlerini zayıflatan kararlar aldığı ortaya çıktı. Eski NOAA yetkilisi Terry Garcia, Guardian için kaleme aldığı yazıda, Trump yönetiminin ulusal hava durumu izleme verilerini siyasi heveslere kurban ettiğini ve bunun küresel felaket hazırlık çabalarını baltaladığını savunuyor.
NOAA, Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’nin (NOAA) temel veri akışlarının kesintiye uğratılması, El Niño gibi büyük ölçekli iklim olaylarının tahmin edilmesini neredeyse imkânsız hale getirebilir. Garcia’ya göre, 1877 yılındaki “kışsız yıl” olarak bilinen olağandışı ılıman kış, güçlü bir El Niño döngüsüyle çakışmıştı ve bugün dünya, benzer bir doğal afetin eşiğinde. Bilim insanları, süper El Niño’nun büyük çaplı kuraklıklar, seller ve kasırgalar tetikleyebileceği konusunda uyarıyor.
NOAA verilerine müdahale endişe verici
Trump yönetimi, 2017’den bu yana NOAA bütçesinde ciddi kesintiler yaparken, kurumun iklim değişikliğiyle mücadele programlarını da hedef aldı. Garcia, yönetimin özellikle küresel sıcaklık verileri ve okyanus akıntılarına dair kritik bilgileri toplama sistemlerini aksatan uygulamalarının tahmin kapasitesini düşürdüğünü kaydediyor. Bu veriler, yalnızca ABD’nin değil, tüm dünyadaki ulusal meteoroloji kurumlarının erken uyarı sistemleri için hayati önem taşıyor.
Garcia ayrıca, Beyaz Saray’ın iklim bilimi konusundaki şüpheci tutumunu ve fosil yakıt şirketlerine verdiği desteği eleştiriyor. Doğal felaketlerin sıklığının arttığı bir dönemde, bilimsel verilere erişimin kısıtlanması, kamu güvenliğine yönelik ciddi bir tehdit olarak nitelendiriliyor. Örneğin, 2020 yılında Atlantik kasırga sezonu rekor sayıda fırtınaya sahne olurken, NOAA'nın verilerindeki gecikmeler, kasırga yollarının gerçek zamanlı izlenmesini olumsuz etkilemişti.
Siyasi müdahale küresel güvenliği tehdit ediyor
El Niño döngüleri, sadece ABD’yi değil, aynı zamanda Avustralya, Endonezya, Hindistan ve Doğu Afrika’yı da etkileyen kitlesel iklim olaylarını tetikler. Garcia, dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD’nin tahmin sistemlerinin güvenilir olmaması halinde, küresel gıda güvenliği, su kaynakları ve enerji altyapısının ciddi risk altında olduğunu vurguluyor. 2023 yılında, küresel sıcaklıkların sanayi öncesi döneme göre 1,5 derece artışa yaklaştığı bir ortamda, süper El Niño’nun yıkıcı etkileri daha da belirgin hale gelebilir.
Tarihsel örnekler, siyasi müdahalelerin iklim felaketlerini ağırlaştırdığını gösteriyor: 2005 Katrina Kasırgası’nda erken uyarı sistemlerinde yaşanan aksamalar, ölü sayısının artmasına neden olmuştu. Benzer bir senaryo, bugün El Niño’nun etkilerinin izlenmesinde yaşanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, iklim değişikliğinden en çok etkilenecek bölgelerden Akdeniz Havzası’nda yer alıyor. Süper El Niño, Türkiye’de kuraklık, aşırı sıcaklık ve tarımsal üretim kaybı riskini artırabilir. Ayrıca, ABD’nin iklim verilerindeki aksaklıklar, küresel hava durumu modellerinin güvenilirliğini azaltarak Türk meteoroloji kurumlarının tahmin kapasitesini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye’nin, ulusal afet yönetimi ve gıda güvenliği planlamasında bu belirsizlikleri dikkate alması ve bağımsız veri kaynaklarına yönelmesi gerekebilir.
