İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Hamas'ı tamamen yenilgiye uğratmanın ancak Gazze Şeridi'nde işgal ve kontrolün sürdürülmesiyle mümkün olacağını, bu bölgede İsrail yerleşimlerinin kurulması gerektiğini savundu. İsrail'in 7. Kanalı'nın haberine göre Smotrich, Hamas liderleriyle müzakerelerin başarısız olacağını ve tek çözümün askeri kontrol olduğunu belirtti. Bu açıklamalar, uluslararası toplumun ateşkes çağrıları yaptığı bir dönemde, İsrail hükümeti içindeki aşırı sağcıların Gazze'ye yönelik planlarını yeniden gündeme getirdi.
Gelişmenin arka planı
Bezalel Smotrich, İsrail siyasetinin en radikal isimlerinden biri olarak biliniyor. Daha önce de Batı Şeria'daki yerleşimlerin genişletilmesi ve Filistinlilere yönelik sert politikalarıyla gündeme gelmişti. Smotrich'in bu son açıklamaları, Hamas'la devam eden çatışmalara ilişkin İsrail yönetiminin tutumunu netleştirmesi açısından dikkat çekiyor. Ancak bu açıklamalar, uluslararası hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle birçok ülke tarafından eleştiriliyor; zira Cenevre Sözleşmeleri'ne göre işgal altındaki topraklara yerleşim kurmak yasak.
İsrail hükümeti içinde koalisyon ortağı olarak yer alan Smotrich, Başbakan Binyamin Netanyahu üzerinde baskı oluşturuyor. Netanyahu, savaşın hedeflerini açıklarken Hamas'ın yok edilmesi ve Gazze'de güvenliğin sağlanması gerektiğini vurgulasa da yerleşim konusunda net bir tutum sergilemekten kaçınıyor. Bu durum, hükümet içindeki ayrışmaları da gözler önüne seriyor. Ayrıca, Smotrich'in bu çıkışı, savaşın uzamasına ve bölgede istikrarsızlığın artmasına yol açabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.
Gazze'deki çatışmalar, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e düzenlediği saldırının ardından başlamıştı. İsrail ordusu, Gazze'ye yönelik hava ve kara operasyonları düzenliyor. Bu operasyonlar sırasında binlerce Filistinli hayatını kaybetti, hastaneler ve okullar vuruldu. Uluslararası toplum, sivillerin korunması ve insani yardımın ulaştırılması için ateşkes çağrılarında bulunuyor. Ancak Smotrich gibi isimler, ateşkesin Hamas'ın güçlenmesine neden olacağını savunuyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Smotrich'in açıklamaları, İsrail-Filistin çatışmasının yanı sıra bölgesel dengeleri de etkileme potansiyeli taşıyor. Arap ülkeleri ve özellikle Mısır, Gazze'deki gelişmeleri yakından takip ediyor. Mısır, İsrail ile Hamas arasında arabuluculuk girişimlerinde bulunuyor. Ancak İsrail'in yerleşim politikası, bu ülkelerle ilişkileri gerginleştirebilir. Özellikle 2020'de imzalanan İbrahim Anlaşmaları ile normalleşme sürecine giren Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi ülkeler, böyle bir adımın bölgede yeni bir krize yol açabileceğini düşünüyor.
ABD ve Avrupa Birliği, İsrail'in yerleşim politikalarına karşı çıkıyor ve iki devletli çözümü destekliyor. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, İsrail yetkililerine yerleşimlerin genişletilmesinin bölgesel istikrarı tehdit ettiğini iletti. Bu bağlamda Smotrich'in açıklamaları, İsrail'in uluslararası alandaki yalnızlaşmasını artırabilir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde İsrail aleyhine kararlar alınması ihtimali güçleniyor.
Öte yandan, Hamas'ın askeri kanadı Gazze'de hâlâ direniş gösteriyor. Uzmanlara göre Hamas'ı tamamen ortadan kaldırmak mümkün görünmüyor. Bu durum, Smotrich'in önerdiği işgal ve yerleşim politikasının uygulanabilirliğini tartışmalı hale getiriyor. İsrail'in Gazze'yi yeniden işgal etmesi, askeri ve mali açıdan büyük bir yük getirecek. Ayrıca, uluslararası kamuoyunda İsrail'e yönelik tepkilerin artması, ülkenin uluslararası ilişkilerini olumsuz etkileyecektir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarını sert şekilde kınayan ülkeler arasında yer alıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail'i 'terör devleti' olarak nitelendirirken, ateşkes ve insani yardım çağrılarında bulunuyor. Smotrich'in yerleşim açıklaması, Türkiye'nin bölgesel politikalarını doğrudan etkileyebilir. Türkiye, Filistin davasının desteklenmesi ve Kudüs'ün statüsünün korunması konusundaki tutumunu sürdürürken, bu tür gelişmeler Türkiye'nin İsrail ile ilişkilerini daha da germe potansiyeli taşıyor. Ayrıca, Türkiye'nin Akdeniz'deki enerji çalışmaları ve Mısır ile ilişkileri bağlamında, Gazze'deki istikrarsızlık Türkiye'nin bölgesel çıkarlarını etkileyebilir.
