Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ve iktidardaki Sırp İlerleme Partisi (SNS), yıllardır süren soruşturmaların organize suç ile devlet arasındaki bağlantıları gün yüzüne çıkarması ve ülkede çete savaşlarının tırmanmasıyla birlikte artan bir baskı altına girdi. Uzmanlar, bu durumun Vucic'in geleneksel seçmen tabanındaki desteği aşındırdığını belirtiyor. Sırbistan'da son haftalarda yaşanan silahlı çatışmalar ve bombalı saldırılar, organize suç örgütlerinin devlet kurumlarıyla olan iddia edilen bağlantılarını yeniden gündeme taşıdı. Muhalefet ve sivil toplum kuruluşları, Vucic yönetimini organize suçla mücadelede yetersiz kalmakla ve hatta bazı suç gruplarına göz yummakla suçluyor.
Arka plan: Yıllardır süren soruşturmalar ve çete savaşları
Organize suç ile devlet arasındaki bağlantılara ilişkin soruşturmalar, özellikle 2014 yılında eski bir mafya liderinin ifadeleriyle başlamıştı. O tarihten bu yana birçok gazeteci, muhalif siyasetçi ve sivil toplum aktivisti, organize suç örgütlerinin hükümet yetkilileriyle olan ilişkilerini belgelemeye çalıştı. Ancak bu çabalar sıklıkla tehdit, gözdağı ve hatta fiziksel saldırılarla karşılaştı. Geçtiğimiz aylarda Belgrad'da bir gece kulübünde çıkan silahlı çatışmada iki kişinin ölmesi ve ardından bir dizi bombalı saldırının yaşanması, ülkedeki çete savaşlarının boyutunu gözler önüne serdi. Polis, bu olayların iki rakip uyuşturucu karteli arasındaki hesaplaşmadan kaynaklandığını açıkladı. Ancak muhalefet, güvenlik güçlerinin bu çetelerle mücadelede etkisiz kaldığını ve bazı çetelerin siyasi koruma altında olduğunu iddia ediyor.
Avrupa Birliği ve ABD, Sırbistan'ı organize suç ve yolsuzlukla mücadelede daha somut adımlar atmaya çağırıyor. Vucic ise eleştirileri reddederek, hükümetinin organize suçla kararlılıkla mücadele ettiğini ve bu tür iddiaların muhalefetin siyasi bir oyunu olduğunu savunuyor. Ancak son dönemde yaşanan olaylar, Vucic'in bu söylemini zayıflatmış görünüyor. Sırbistan'da yaklaşan yerel seçimler öncesinde, organize suç bağlantılı iddiaların iktidar partisinin oy oranını düşürebileceği tahmin ediliyor. Anketler, SNS'nin popülaritesinde son aylarda bir düşüş olduğunu gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Sırbistan'daki bu gelişmeler, sadece ülke içi siyaseti değil, aynı zamanda Batı Balkanlar'daki güç dengelerini de etkiliyor. Sırbistan, bölgede en büyük askeri ve ekonomik güce sahip ülke konumunda. Ancak organize suçla mücadeledeki zafiyet, ülkenin Avrupa Birliği üyelik sürecini de olumsuz etkiliyor. AB, Sırbistan'ın üyelik müzakerelerinde organize suç ve yolsuzlukla mücadele konusunda ilerleme kaydetmesini temel şartlardan biri olarak görüyor. Öte yandan, Rusya ve Çin'in Sırbistan'a artan ilgisi, Vucic yönetimine Batı'ya karşı alternatif bir destek sağlıyor. Moskova ve Pekin, Belgrad'ı uluslararası alanda desteklerken, organize suç iddialarına karşı da daha anlayışlı bir tutum sergiliyor. Bu durum, Sırbistan'ın AB ile entegrasyon sürecini daha da karmaşık hale getiriyor.
Bölgedeki diğer ülkeler, Sırbistan'daki organize suç ağlarının kendi topraklarına da sıçramasından endişe duyuyor. Özellikle Bosna-Hersek, Karadağ ve Kuzey Makedonya, Sırp suç örgütlerinin bölgesel faaliyetlerini yakından takip ediyor. Bu ülkeler, Sırbistan'ın organize suçla mücadelede daha etkili olması halinde bölgesel güvenliğin de artacağını düşünüyor. Ancak Vucic'in bu konuda samimi olup olmadığı, uluslararası toplum tarafından sorgulanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sırbistan'daki organize suç bağlantılı iddialar, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de bölgesel istikrar açısından önem taşıyor. Türkiye, Balkanlar'da barış ve güvenliğe büyük önem veriyor. Sırbistan'daki siyasi istikrarsızlık, bölgedeki terör ve organize suç ağlarının güçlenmesine yol açabilir. Ayrıca Türkiye, Sırbistan ile ticari ve askeri ilişkilerini geliştirme çabasında. Ankara, Belgrad ile savunma sanayii ve enerji alanında iş birliğini derinleştirmek istiyor. Bu nedenle Sırbistan'daki iç siyasi gelişmeler, Türkiye'nin bölge politikasını da etkileyebilir. Türkiye'nin, Balkanlar'da yasadışı göç ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadelede Sırbistan'la iş birliği yapması, organize suçla mücadelenin başarısına bağlı.
