ABD Senatosu, Salı günü yapılan oylamada, Başkan Donald Trump'ın İran'a yönelik askeri operasyonlarını sınırlandırmayı hedefleyen bir kararı 50'ye 48 oyla kabul etti. Daha önce Temsilciler Meclisi'nden geçen karar, Trump'ın başkomutanlık yetkisini zayıflatırken, dört Cumhuriyetçi senatörün parti çizgisinin dışına çıkarak Demokratlarla birlikte oy kullanması dikkat çekti. Karar, başkanın İran'a karşı düşmanca eylemler başlatmak veya sürdürmek için Kongre onayı olmadan yetkisini kullanmasını engellemeyi amaçlıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Kararın temelinde, ABD'nin Ocak 2020'de İranlı General Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından tırmanan gerilim yatıyor. Trump yönetimi, Süleymani'nin öldürülmesinin meşru müdafaa kapsamında olduğunu savunurken, Kongre'nin birçok üyesi bu eylemin savaş yetkisini aştığı görüşünde. Tasarı, başkanın İran'a karşı askeri güç kullanması için Kongre'den açık yetki almasını zorunlu kılıyor. Ancak Trump'ın vetosuyla karşılaşması beklenen kararın yasalaşması için 2/3 çoğunluk gerekiyor. Temsilciler Meclisi'nde 227-186 kabul edilen metin, veto durumunda 290 oya ihtiyaç duyacak. Şu anki oy dağılımı bu eşiğin altında kalıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, ABD-İran ilişkilerinin kritik bir dönemecinde yaşanıyor. İran'ın nükleer programı, bölgesel milis gruplarına desteği ve Suudi Arabistan ile vekalet savaşları, ABD'nin Ortadoğu'daki askeri varlığını sorgulatıyor. Kararın geçmesi, Kongre'nin savaş yetkisini geri alma isteğini yansıtsa da, Trump'ın İran'a yönelik maksimum baskı politikasını durdurmayabilir. Küresel ölçekte ise, bu adım ABD'nin müttefikleri tarafından dikkatle izleniyor. NATO üyesi ülkeler, ABD'nin tek taraflı askeri hareketlerinin kendilerini de angaje etmesinden endişe duyuyor. Ayrıca, İran'ın ABD'nin Irak'taki üslerine misilleme saldırıları düzenlemesi, bölgesel istikrarı tehdit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem İran hem de ABD ile karmaşık ilişkilere sahip. ABD'nin İran'a karşı olası bir askeri harekâtı, Türkiye'nin güvenliğini doğrudan etkileyebilir. Irak ve Suriye'deki İran destekli milislerin faaliyetleri, Türkiye'nin sınır ötesi operasyonlarını zorlaştırabilir. Ayrıca, İran yaptırımları Türkiye'nin enerji ithalatını ve ticaretini olumsuz etkiliyor. Bu karar, ABD'nin İran'a karşı daha öngörülebilir bir politika izlemesine katkı sağlayabilir, ancak veto ihtimali belirsizliği koruyor. Türkiye, bu süreçte diplomatik kanalları açık tutarak her iki tarafla da dengeli ilişkiler sürdürmeye çalışacaktır.
