ABD Senatosu'nda Demokratlar, içerisinde İran'a savaş açma yetkisi ve İsrail'in ABD askeri komuta yapısına entegrasyonuna dair maddeler bulunan yıllık savunma politikası tasarısını (NDAA) engelledi. Tasarı, 2025 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası kapsamında, Başkan Joe Biden yönetiminin İran'a karşı askeri güç kullanımına izin veren bir madde ve İsrail Savunma Kuvvetleri'nin (IDF) ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ile daha sıkı işbirliği yapmasını öngören bir düzenleme içeriyordu. Demokrat senatörler, bu maddelerin ABD'yi gereksiz yere bir savaşa sürükleyebileceği ve bölgesel gerilimi artırabileceği gerekçesiyle tasarıyı bloke etti. Oylama, 51-47 sonucuyla tasarının görüşülmesine başlanmasını engelledi.
Gelişmenin Arka Planı
Savunma tasarısı, her yıl Kongre'nin iki kanadında da kabul edilmesi gereken kritik bir yasadır. Bu yılki tasarı, Cumhuriyetçilerin özellikle İran'a yönelik sert tutumunu yansıtan maddeler içeriyordu. Tasarının 1225. maddesi, Başkan'a İran'a karşı askeri güç kullanma yetkisi veriyor ve bu durum, 2001 ve 2002'de Irak ve Afganistan savaşları için verilen yetkilere benzetiliyor. Ayrıca, 1230. madde ile İsrail'in ABD askeri operasyonlarına daha doğrudan katılımı teşvik ediliyor. Demokratlar, bu maddelerin ABD'nin Ortadoğu'da yeni bir çatışmaya angaje olmasına yol açabileceğini savundu. Özellikle Senato Çoğunluk Lideri Chuck Schumer, İran'la nükleer müzakerelerin devam ettiği bir dönemde bu tür bir yetkilendirmenin diplomasiyi baltalayacağını ifade etti. Tasarı ayrıca, İsrail'e ek askeri yardım ve silah satışını da içeriyordu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, ABD'nin Ortadoğu politikasında önemli bir kırılma noktasına işaret ediyor. İran'a yönelik sert yaptırımlar ve askeri tehditler, Tahran yönetiminin nükleer programını hızlandırmasına yol açmış durumda. İsrail'in CENTCOM'a entegrasyonu ise, Arap ülkeleriyle normalleşme sürecinin bir parçası olarak görülüyor. Ancak bu durum, İran ve müttefikleri tarafından bir tehdit olarak algılanıyor. Rusya ve Çin, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını artırmasına karşı çıkıyor. Avrupa Birliği ise İran'la nükleer anlaşmanın (JCPOA) yeniden canlandırılması için diplomatik çabalarını sürdürüyor. Tasarının engellenmesi, Biden yönetiminin diplomasiye öncelik verdiği yönünde bir sinyal olarak yorumlanabilir. Ancak Cumhuriyetçiler, Demokratları ulusal güvenliği zayıflatmakla suçluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'nin İran'a yönelik askeri yetkilendirmesine karşı çıkan ülkeler arasında yer alıyor. Ankara, İran'la komşuluk ilişkilerini korumak ve bölgesel istikrarı gözetmek istiyor. Tasarının engellenmesi, Türkiye'nin İran'la olası bir çatışmaya sürüklenme riskini azaltıyor. Ancak İsrail'in CENTCOM entegrasyonu, Doğu Akdeniz'deki enerji rezervleri ve Kıbrıs meselesi bağlamında Türkiye'yi endişelendiriyor. Bu gelişme, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde daha temkinli bir denge politikası izlemesine neden olabilir. Aynı zamanda, Rusya ve İran'la olan diyaloğu güçlendirme ihtiyacını da beraberinde getiriyor.
