Rusya, Ukrayna'nın doğu ve güneyindeki Harkiv ile Odesa bölgelerine 19 Haziran gecesi yoğun füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi. Saldırılarda bir kişi hayatını kaybederken, aralarında çocukların da bulunduğu en az 10 kişi yaralandı. Yerel yetkililer, saldırıların konutları, sivil araçları ve yakıt depolama tesislerini hedef aldığını bildirdi. Harkiv bölgesinde bir yakıt deposunda çıkan yangın saatlerce kontrol altına alınamazken, Odesa'da ise bir okul binasının yakınına isabet eden füze parçaları paniğe yol açtı. Ukrayna Hava Kuvvetleri, saldırılarda Rusya'nın H-59 ve Kalibr tipi seyir füzeleri ile Şahid tipi kamikaze dronları kullandığını açıkladı. Bölge valileri, sivillerin güvenliği için sığınaklarda kalmaları çağrısı yaparken, elektrik ve su altyapısında da hasar oluştuğu belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
Rusya, Şubat 2022'de başlattığı işgalin ardından Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını son haftalarda yoğunlaştırdı. Özellikle Harkiv bölgesi, sınır hattına yakınlığı nedeniyle sık sık topçu ve füze saldırılarına maruz kalıyor. Odesa ise Karadeniz'deki stratejik konumu ve liman tesisleri nedeniyle Rusya'nın hedefi olmaya devam ediyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, saldırıları kınayarak, 'Rus terörü sadece askeri değil, sivil hedefleri de vurmaktan çekinmiyor. Bu, uluslararası hukukun açık bir ihlalidir' dedi. Batılı ülkeler, Ukrayna'ya hava savunma sistemleri tedarik etme sözü vermiş olsa da, özellikle Harkiv gibi ön cephe bölgelerindeki koruma yetersiz kalıyor. ABD, Ukrayna'ya Patriot bataryaları göndereceğini açıklarken, Avrupa Birliği de mühimmat üretimini artırma kararı aldı. Ancak Rusya'nın özellikle gece saatlerinde düzenlediği saldırılar, sivil halk üzerinde psikolojik baskı oluşturmayı hedefliyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Rusya'nın sivil altyapıya yönelik saldırıları, savaşın seyrini değiştirmese de Ukrayna'nın direnme kapasitesini zayıflatmayı amaçlıyor. Uzmanlar, Rusya'nın özellikle enerji tesislerini vurarak kış aylarında sivillerin yaşam koşullarını daha da zorlaştırmayı planladığını belirtiyor. Bu durum, Avrupa'nın enerji güvenliği açısından da risk oluşturuyor. Odesa'daki liman tesislerine yönelik saldırılar, Karadeniz Tahıl Koridoru'nun işleyişini tehdit ediyor. Birleşmiş Milletler ve Türkiye'nin arabuluculuğunda varılan tahıl anlaşması, Rusya'nın sürekli engellemeleriyle karşı karşıya. Son saldırılarda hasar gören yakıt depoları, bölgedeki tarım ürünlerinin taşınmasını da aksatabilir. NATO, Doğu Avrupa'daki varlığını artırırken, Rusya'nın sivil hedeflere yönelik saldırıları uluslararası toplumda tepki çekiyor. Ancak Batılı ülkelerin Ukrayna'ya daha güçlü hava savunma sistemleri sağlama konusunda henüz tam bir mutabakat sağlayamadığı görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın Harkiv ve Odesa saldırıları, Türkiye'nin arabuluculuk rolü ve Karadeniz'deki güvenlik endişeleri açısından önem taşıyor. Türkiye, Montrö Sözleşmesi ile Karadeniz'deki geçişleri denetlerken, Odesa'ya yönelik saldırılar tahıl koridorunun işleyişini tehdit ediyor. Bu durum, Türkiye'nin gıda fiyatları ve Karadeniz ticareti üzerindeki olumsuz etkileri hafifletme çabalarını zorlaştırabilir. Ayrıca, savaşın siviller üzerindeki yıkıcı etkisi, Türkiye'nin insani yardım ve mülteci politikalarını da doğrudan ilgilendiriyor. Türkiye'nin hem Rusya hem Ukrayna ile dengeli ilişkiler yürütme politikası, bu tür saldırılar karşısında daha fazla diplomatik çaba göstermesini gerektirebilir.
