Rusya Dışişleri Bakanlığı, Suriye ile Moskova'nın askeri üslerinin geleceğine ilişkin varılan anlaşmanın, iki ülke arasındaki ilişkileri güçlendirecek önemli bir adım olduğunu bildirdi. Devlet haber ajansı RIA'nın aktardığına göre, bakanlık tarafından yapılan açıklamada, anlaşmanın Suriye'deki istikrarın korunmasına ve bölgesel güvenliğe katkı sağlayacağı vurgulandı. Moskova yönetimi, Tartus'taki deniz üssü ve Hmeymim'deki hava üssünün varlığını sürdürmesini, Suriye'deki askeri varlığının temel dayanağı olarak görüyor.
Anlaşmanın Arka Planı
Suriye'de 2011'de başlayan iç savaşın ardından Rusya, 2015'te askeri müdahalede bulunmuş ve Beşar Esad rejiminin ayakta kalmasında kritik rol oynamıştı. Bu süreçte Tartus Deniz Üssü ve Hmeymim Hava Üssü, Rusya'nın Ortadoğu'daki askeri operasyonlarının merkezi haline gelmişti. Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığı, sadece iç savaşın seyrini değiştirmekle kalmamış, aynı zamanda Moskova'ya Akdeniz'de stratejik bir dayanak noktası sağlamıştı.
Söz konusu anlaşma, Rusya ile Suriye arasındaki mevcut askeri işbirliğinin hukuki çerçevesini netleştiriyor ve üslerin uzun vadeli kullanımını güvence altına alıyor. RIA'nın haberine göre, Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, bu anlaşmanın iki ülke arasındaki stratejik ortaklığı daha da derinleştireceği ifade edildi. Ayrıca, anlaşmanın bölgesel barış ve istikrara olumlu katkı yapacağı belirtildi.
Uzmanlara göre, Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığı, Moskova'nın Ortadoğu'da etkin bir oyuncu olma iddiasının somut göstergesi. Ayrıca, bu varlık sayesinde Rusya, Suriye'nin geleceği hakkında söz sahibi olduğu gibi, bölgedeki diğer aktörlerle (İran, Türkiye, ABD) pazarlık masasında elini güçlendiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Rusya'nın Suriye'deki üs anlaşmasını yenilemesi, sadece ikili ilişkiler açısından değil, bölgesel ve küresel güç dengeleri açısından da önem taşıyor. Bu anlaşma, Rusya'nın Akdeniz'deki askeri varlığını sürdürme kararlılığını gösterirken, NATO'nun güney kanadı için de bir tehdit unsuru olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda, ABD'nin bölgeden çekilme sinyalleri verdiği bir dönemde, Rusya'nın bu adımı, Ortadoğu'da nüfuz mücadelesindeki iddiasını pekiştiriyor.
Öte yandan, anlaşma Suriye'nin egemenliği ve toprak bütünlüğü konusundaki tartışmaları da beraberinde getiriyor. Suriye muhalefeti ve bazı uluslararası aktörler, Rus üslerinin ülkenin bağımsızlığını zedelediğini savunurken, Şam yönetimi bu üsleri meşru müdafaa ve istikrarın korunması olarak görüyor. Rusya ise, üslerin uluslararası hukuka uygun olduğunu ve Suriye'nin talebi üzerine bulunduğunu vurguluyor.
Rusya'nın bu hamlesi, aynı zamanda İran ve Türkiye ile Astana sürecinde yürütülen Suriye müzakerelerine de yansıyabilir. Moskova, Tahran ve Ankara ile işbirliği içinde Suriye'deki ateşkesin kalıcı hale getirilmesi ve siyasi çözümün bulunması için çaba gösteriyor. Bu bağlamda, üs anlaşması Rusya'nın elini güçlendirirken, diğer aktörlerin pozisyonlarını da etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığını sürdürmesi, Türkiye açısından yakından izlenen bir gelişme. Türkiye, Suriye'nin kuzeyinde terörle mücadele ve sınır güvenliği konularında hassas bir denge gözetiyor. Rusya'nın Suriye'deki güçlü konumu, Ankara'nın Astana sürecindeki manevra alanını etkileyebilir. Ayrıca, Rusya'nın Esad rejimine verdiği destek, Türkiye'nin Suriye'nin geleceğine ilişkin siyasi hedefleriyle zaman zaman çelişse de, iki ülke arasındaki diyalog mekanizmaları sayesinde krizlerin yönetilmesine olanak sağlıyor. Bu anlaşma, Rusya'nın bölgedeki kalıcılığını teyit ettiği için, Türkiye'nin Suriye politikasını şekillendirirken bu gerçeği dikkate alması gerektiğini ortaya koyuyor.
